برخلاف هرسال که این بحث فقط در تاریخ‌های رند تقویمی داغ می‌شود، پزشکان زنان در دیگر روزهای سال هم برای زایمان زودتر یا دیرتر از موعد، مراجعه‌کننده دارند. زایمان در تاریخ تولد مادر یا پدر، زایمان در تاریخ تولد بچه‌اول، زایمان در تاریخ سالگرد ازدواج و غیره از معضلات جدی بر سر سلامتی نوزادان است.

بعضی از والدین با یک تصور اشتباه گمان می‌کنند همین که باعث به وجودن آمدن یک جنین شده‌اند حق دارند درباره همه مسائل مربوط به او طبق میل خودشان تصمیم بگیرند. در حالی که شاید لازم باشد قبل از اینکه از قالب یک زن و شوهر به پدر و مادر یا والدین یک کودک تبدیل بشویم بپذیریم که بیشتر از مسائل ظاهری نسبت به سلامت و تربیت فرزندی که در راه داریم مسئول هستیم.

انتخاب تاریخ رُند برای زایمان یکی از معضلاتی است که چندسالی است بخشی از خانواده‌ها و البته جامعه پزشکی را گرفتار کرده است. برخلاف هرسال که این بحث فقط در تاریخ‌های رند تقویمی داغ می‌شود، پزشکان زنان در دیگر روزهای سال هم برای زایمان زودتر یا دیرتر از موعد، مراجعه‌کننده دارند. زایمان در تاریخ تولد مادر یا پدر، زایمان در تاریخ تولد بچه‌اول، زایمان در تاریخ سالگرد ازدواج یا دیگر مواردی که فقط دغدغه نمایش یا دلخوشی‌های بی دلیل از سمت پدر و مادر را نشان می‌دهد. فارغ از اینکه این دلخوشی می‌تواند عوارض زیادی را متوجه مادر و نوزاد کند.

در این گزارش دکتر طاهره لباف؛ متخصص زنان و زایمان، از عوارض تولد زودتر یا دیرتر از موعد برای مادر و نوزاد گفته‌ است. عوارضی که دانستن آن‌ها باعث می‌شود حتما برای سیر سلامتی فرزندانمان تصمیمات بهتری بگیریم.

تاریخ واقعی زایمان چه زمانی است؟

اگر به جای تاریخ واقعی زایمان یک مادر، تاریخی زودتر یا دیرتر را برای زایمان انتخاب کنیم قطعا عوارض زیادی را متوجه مادر و کودک کرده‌ایم.

تاریخ واقعی زایمان برای یک زایمان طبیعی زمانی است که «انقباض‌های رحمی» به طور خودجوش شروع می‌شود و مادر و جنین در مسیر زایمان قرار می‌گیرند. شروع این انقباضات یا در اصطلاح «دردهای زایمانی» ممکن است تا هفته چهل و دوم بارداری هم طول بکشد. برای یک زایمان سزارین هم تاریخی که پزشک با توجه به سونوگرافی‌ها و تکمیل فرآیند رشد جنین مشخص می‌کند، به عنوان زمان تولد در نظر گرفته می‌شود. این زمان برای زایمان سزارین اغلب از هفته سی و هشت به بعد است.

عوارض تولد پیش از موعد برای نوزاد

اولین عارضه تولد زودتر از موعد نارسایی تنفسی است که منجر به بستری نوزاد تازه متولد شده در بخش NICU می‌شود. نوزادان بستری در این بخش به خاطر کامل نبودن ریه حداقل هفت الی هشت روز آنتی‌بیوتیک دریافت می‌کنند. بدن نوزاد برای دریافت این حجم از آنتی‌بیوتیک بسیار ضعیف است. البته که در صورت نبودن مشکل حاد نوزادان این مرحله را سپری می‌کنند اما سوال این است که چرا باید این حجم و میزان از دارو را به بدن یک نوزاد یک روزه یا چند روزه وارد کنیم؟

ریه نارس تنها عارضه یک زایمان زودتر از موعد نیست. این نارسایی در خیلی از موارد باعث اختلالات تنفسی و قلبی می‌شود. حتی بعضی از نوزادان قادر به تحمل محیط NICU  نیستند و اینطور نیست که هز نوزاد نارسی با بستری در این بخش حتما خوب بشود و همانند یک نوزاد سالم مرخص بشود.

این نوزادان در بزرگسالی در خطر ابتلا به «عفونت‌های تنفسی» قرار دارند. همچنین در دوران نوزادی اغلب این بچه‌ها در خوردن شیر مادر مشکل پیدا می‌کنند. چون در دوران بستری در NICU مادر امکان شیردهی ندارد و این نوزادان با شیرخشک تغذیه می‌شوند. نوزاد در طی این مدت ممکن است به شیشه‌شیر یا شیرخشک انس بگیرد و بعدها هم دیگر شیرمادر را نپذیرد و از فواید بسیار زیاد آنمحروم بشود. شیر مادر یک ماده بسیار مغذی برای ایمن کردن نوزاد در برابر بیماری‌های عفونی و ویروسی است.

عوارض تولد دیرتر از موعد برای نوزاد

 اگر نوزادی دیرتر از موعد مقرر به دنیا بیاید دچار مشکلاتی مثل ضربان قلب پایین یا مدفوع کردن داخل کیسه آب می‌شود. ضربان قلب پایین یا مدفوع کردن نوزاد مرگ و مسمومیت او را به همراه دارد . به همین خاطر پزشک هرچه زودتر باید بارداری را خاتمه دهد تا جان مادر و کودک حفظ بشود. در این مواقع هم چون نمی‌توان منتظر فرآیند طبیعی زایمان ماند، مادر سزارین می‌شود.  از آن‌طرف اگر بخواهیم جنینی را بیشتر از موعد زایمان در شکم مادر نگه داریم نیاز به انجام آزمایشاتی هست که اغلب گران‌قیمت هستند. از جمله این آزمایشات «بیوفیزیکال» و «داپلر» است که باید نشان بدهند وضعیت سلامت نوزاد خوب است.

همه این موارد  باعث می‌شود نوزاد با «آپگار» پایین به دنیا بیاید. آپگار معیار سلامت نوزاد است و عدد آن نشان می‌دهد که آیاد نوزاد بعد از تولد نیاز به درمان دارد یا نه.

عوارض زایمان نابه‌هنگام برای مادر

زایمان زودتر یا دیرتر از موعد، ریسک سزارین شدن مادر را بیشتر می‌کند. چون در موعد زودتر هنوز دردهای زایمانی شروع نشده است و برای خارج کرن بچه از شکم مادر باید عمل جراحی سزارین انجام بشود.

زایمان سزارین عوارض زیادی برای مادر دارد. جدای از اینکه نوزاد با تولد به روش سزارین از بسیاری از مزایای زایمان طبیعی محروم می‌شود، مادر ممکن است «چسبندگی رحم» پیدا کند. چسبندگی رحم از عوارض شایع سزارین است و زایمان‌های بعدی مادر را با مشکل روبه رو خواهد کرد. علاوه بر این‌ها مادر بعد از زایمان به روش سزارین نسبت به زایمان طبیعی دو برابر بیشتر خون از دست می‌دهد.

مادرانی که سزارین می‌شوند بیشتر در معرض ابتلا به «جفت سرراهی» در بارداری‌های بعدی خود هستند. جفت سرراهی وضعیتی است که جفت به صورت غیرطبیعی تمام یا بخشی از دهانه رحم را می‌پوشاند. جفت سرراهی مادر را دچار ریسک خون‌ریزی در دوران بارداری و دیرتر کنترل شدن خونریزی بعد از زایمان می‌کند. جفت سرراهی خودش از عوامل ایجاد چسبندگی رحم است.

انتخاب عاقلانه به جای تصمیمات هیجانی

توصیه من به عنوان یک پزشک متخصص زنان و زایمان این است که والدین باید از توجه به کارهای ظاهری و دوست‌داشتن‌های بی‌معنا و بی‌هدف دوری کنند و عاقلانه‌تر تصمیم بگیرند. چون از این به بعد یک پدر و مادر هستند. والدین باید مطمئن باشند که سرنوشت موجودی که در دستان آن‌هاست، گرفتار خواسته‌های فانتزی و غیرمعمول خودشان نشود.

فارس نیوز/