اقدامی عملی در جهت تحول نظام آموزشی در گوشه ای از نصف جهان/ وقتی تربیت بر آموزش مقدم می شود

مدارس مسجد محور بیش از ۱۵ سال است که در شهرهایی مثل مشهد مقدس، قم، تهران، سبزوار و … با ده ها شعبه مشغول به فعالیتند و نقطه مشترک این مدارس استفاده از محیط انسان ساز مسجد، طبیعیت و محیط واقعی زندگی است. آموزش در این مدارس با تفریح، تجربه و اکتشاف همراه است. درواقع تلاش این مدارس خروج از برخی قالب ها و ساختارهای ناکارامد و اقدام عملی در جهت تحول بنیادین در نظام تعلیم و تربیت کشور است. «مدرسه بندگی» در اصفهان نیز از جمله مدارس مسجد محور است که مسئولین آن با بیش از ۲۱ سال تجربه تربیت و تعلیم نوجوانان و جوانان پای در این عرصه گذاشته اند.

به گزارش سراج هشت، حسین برومند مدیر «مدرسه بندگی» در دل مسجد شهید بهشتی اصفهان در گفتگو با حلقه وصل از فعالیت ها، تفاوت ها و اقدامات عملی این مدرسه در ارتباط با دانش آموزان و سند تحول بنیادین نظام آموزش و پرورش می گوید.

وی برای شروع بیان داشت: مدارس مسجد محور در برخی از شهرهای کشور با بیش از۵۰ شعبه در حال فعالیت هستند. در واقع این مدارس به صورت مردمی البته با مجوز آموزش و پرورش فعالیت می کنند. نقطه مشترک این مدارس استفاده از محیط مسجد و به‌کارگیری مربیان دلسوز و مؤمن می باشد و متربیان در اداره مدرسه مشارکت می کنند. نخستین مدرسه با این ویژگی در مشهد فعالیت خود را آغاز کرد که اکنون به ۲۰ مدرسه افزایش یافته، در قم هم شش مدرسه و در اصفهان نیز «مدرسه بندگی» نخستین مدرسه در دل مسجد است که امیدواریم الگوسازی برای باقی مساجد سطح استان صورت بگیرد.

 

برومند تصریح کرد: در واقع تلاش این مدارس خروج از قالب های نا کارآمد و اقدام عملی در جهت تحول نظام آموزشی کشورمان است و سیاست این مدارس آموزش کمتر، یادگیری بیشتر است. این مدارس نسبت به مدارس عادی تفاوت‌هایی دارند که نقاط قوت این مدارس در همین تفاوت‌هاست البته در این مدارس دروس آموزش و پرورش به صورت کلاس تدریس می شود. برخی دروس به‌صورت خود خوان و مطالعاتی و رفع اشکال ارائه می گردد و در زمان امتحانات به‌صورت هماهنگ همه دروس امتحان داده می‌شوند البته افرادی که در این مدرسه مشغول به تحصیل می‌شوند علاوه برتحصیل دروس آموزش پرورش و دریافت مدرک آن برنامه‌های تربیتی ویژه‌ای دارند .

مدیر «مدرسه بندگی» اصفهان ادامه داد: در این مدرسه تربیت بر آموزش مقدم است و اولویت اول تربیت اخلاقی، ادب و بندگی می باشد و اولویت دوم آموزش دروس مورد نیاز و مفید است. مبانی، اهداف، سیاست و برنامه های ما در مدرسه مسجد محور همان چیزیست که در سند تحول ابلاغی مقام معظم رهبری آمده است نه چیزی بیش از آن و نه چیزی کمتر از آن. ایشان در بیاناتشان فرمودند کمتر از ده در صد از سند اجرایی شده است و ما معتقدیم که اگر به همین سند کامل عمل شود بسیاری از مشکلات نظام تعلیم و تربیت و به تبع آن نظامات دیگر حل و رفع خواهد شد. به همین خاطر به همه کسانی که در امر تعلیم و تربیت دغدغه دارند خصوصا والدین توصیه می شود سند را بخوانند و تحقق آن را از متولیان در آموزش و پرورش مطالبه کنند و این مطالبه را به گفتمان عمومی جامعه تبدیل نمایند. تا در سایه این مطالبه عمومی و اجتماعی با سرعت هر چه بیشتر به نظام و الگوی تعلیم و تربیت شایسته نظام مقدس جمهوری اسلامی برسیم.

وی ضمن اشاره به ۲۰ سال تجربه آموزش و پرورش نوجوانان و جوانان در قالب کانون پرورش نخبگان اضافه کرد: این کانون از امسال به لطف خداوند با عنوان «مدرسه بندگی» وارد عرصه آموزش و تربیت شده است. در واقع اولین مدرسه در مسجد با مجوز رسمی در اصفهان در مقطع متوسطه اول (هفتم، هشتم و نهم) ثبت نام خود را آغاز و تا ۲۰ تیرماه مهلت ثبت نام وجود دارد. می توان گفت این مدرسه ایده ای نوین در تعلیم و تربیت است که در قالب ها و برنامه های مختلف در طول سال فعالیت می کند.

برومند خاطر نشان کرد: خب مسلماً یکی از مهمترین دغدغه های پدران، مادران و مربیان و همه دلسوزان، تعلیم و تربیت صحیح فرزندان می باشد که در این مسیر با فرصت ها و تهدیدهای بسیاری رو برو هستیم. آنچه همه معلّمین، پدران و مادران و مسئولین بر آن اتفاق نظر دارند این است که آموزش و پرورش کنونی با همه نقاط قوتى که دارد، دارای ضعفهای مهم و اساسی است و دلیل این مطلب بنده نیز تدوین سند تحول بنیادین آموزش و پرورش در سال ۱۳۹۰ است، سندی که باوجود ۷ سال از تدوین آن شاهد تحوّلی از جانب آن نبوده ایم و کمتر از ده درصد آن اجرایی شده است. البته جای تعجب نیست زیرا با ساختارهای کهنه و فرسوده و وارداتی فعلی نباید انتظار بیشتری داشت.

مدیر مدرسه بندگی اصفهان در خصوص طرح تربیتی این مدرسه عنوان داشت: عناوین کلی و محور فعالیت های این مدرسه در قالب ۸ مورد گنجانده شده است. نخست علاقه مند نمودن دانش آموزان به اقامه نماز، دوم انس با قران کریم و روایات اهلال بیت(ع)، سوم انس و محبت به اهلال بیت(ع)، چهارم مطالعه و انس با کتاب های خوب، پنجم توجه اساسی به آموزش کاربردی والدین مخصوصاً پدر و توانمند سازی والدین به عنوان مربیان اصلی، ششم توجه ویژه به سلامتی و رشد جسمی و ورزش و تفریح با نگاه تربیتی، هفتم: هنر و مهارت آموزی، یادگیری مهارتهای مورد نیاز زندگی واقعی و یک هنر و مهارت خاص و هشتم سیر در طبیعت و یافتن و حل مسأله ها است.

این فعال تربیتی ادامه داد: البته برنامه های آموزشی و تربیتی ذکر شده با روش های ویژه ای اجرا می شود. مثل تربیت جامع همه بعدی و توجه به همه ابعاد وجود انسان(قلب، عقل، خیال و جسم) و برنامه ریزی برای پرورش و رشد تک تک ابعاد وجود انسان، تربیت و آموزش در متن زندگی و طبیعت. استفاده حد اکثری از فضاهای واقعی زندگی خانه، مسجد، بازار، کوه، جنگل، کارخانه، کارگاه و…، در این مدرسه تکلیف آموزشی برای منزل در نظر گرفته نمی شود و کلیه وظایف الزامی در داخل مدرسه انجام می شود.

وی افزود: یکسان نبودن برنامه متربیان و استعداد محوری از دیگر روش های مورد استفاده است درواقع با توجه به تفاوت ها و ظرفیت های دانش آموزان، کیفیّت برنامه ها مشخص می شود.آزادی عمل مناسب به مربی و دانش آموز برای انتخاب هدف، روش  ومحتوا و آموزش بر اساس کشف. همچنین تشکیل کارگروه ها، ایجاد مهارت کار جمعی و تشکیلاتی و برنامه های خاص سالانه از جمله سفر مشهد مقدس، اعتکاف، اردوی خدمت به خلق اردوی قم و جمکران اردوهای طبیعت و اردوی شهدا، جمعه ها عبادت، خدمت به خانواده، صله رحم، نماز جمعه، تفریح و داشتن دفترچه محاسبه نفس (خود ارزیابی و مراقبت از خود) از دیگر روش های طرح ریزی شده در این مدرسه است.

برومند ضمن اشاره به صبحگاه های تربیتی و ویژه، برگزاری کارگاه تغذیه و طب سنتی و اسلامی در طول سال گفت: تشکیل هیئت و اجتماع هفتگی خانوادگی، جلسه اخلاق عمومی، برنامه سواد رسانه ای و قوانین خاص برای ارتباط با فضای مجازی و رسانه، برگزاری آزمون استعداد سنجی بر اساس هوش های چندگانه (کلامی زبانی، ریاضی منطقی، موسیقیایی، حرکتی بدنی، درون فردی، برون فردی، طبیعت گرایی، تجسمی فضایی) نیز از شیوه های ارائه مطالب تربیتی در کنار مطالب درسی به دانش آموزان است.

مدیر مدرسه بندگی اصفهان خاطر نشان کرد: به هر صورت ما معتقدیم که تربیت با توجه به فطرت الهی و اختیار انسان باید صورت گیرد. سیاست و مبانی ما در این مدرسه تأدیب و تربیت بر اساس اطاعت خدا، انس با قرآن و محبت پیامبر اکرم و اهلال بیت(ع)، ایجاد رغبت و انگیزه درونی برای علم آموزی حقیقی و کمرنگ کردن انگیزه های بیرونی همانند حضور و غیاب و مدرک و … است. در این مدرسه ملاک سنجش و پذیرش؛ پرکاری، نظم و برنامه ریزی در حد توان است و نه نمره و هوش خدادادی. در واقع حذف نگرانی های کاذب (آزمون، تکلیف، آینده) و عدم حضور و غیاب از دیگر ویژگی های مدرسه بندگی است. در سیره پیامبر اکرم سراغ غایبین را می گرفتند و در صورت بیماری به عیادت او می رفتند، البته حدود قرمزی در مدرسه وجود دارد که بعد از طی مراحل اصلاحی برخورد مناسب می شود. به هر صورت در همه طول سال برنامه مدرسه برقرار است البته در طول تابستان حجم و محتوای برنامه ها تغییر می کند.

این فعال تربیتی تأکید کرد: همان طور که گفتم اولویت ویژه تربیت و تقدم آن بر آموزش است، تلاش برای گرفتن روش و محتوا ازاهل بیت و قرآن و تجربیات تربیتی در صورت عدم تناقض با قرآن و روایات بسیار مورد توجه است. در انتخاب مربی و همچنین تدریس دروس اولویت با انتخاب طلاب جوان باتجربه و با اخلاق و شاداب است و در درجه بعدی معلّمین متدین که این خصوصیّات را دارند.

برومند ضمن اشاره به اینکه این مدرسه خود گردان است و از نظر مالی با لطف خداوند و به وسیله شهریه متربیان و هدیه خیرین و فعالیتهای محدود اقتصادی تربیتی اداره می شود اضافه کرد: مدرسه بندگی فعلاً در مقطع متوسطه اول (هفتم و هشتم و نهم) ثبت نام و فعالیت دارد و با یاری خداوند به مرور فعالیت خود را به دبستان و متوسطه دوم گسترش می دهد. تمام فعالیت ها و کلاس ها در مسجد شهید بهشتی انجام می گیرد، البته امسال ویژه بسران ثبت نام داریم و امیدواریم بتوانیم الگو سازی کنیم و با افزایش مدارس در مساجد منطقه ها مختلف جهت فعالیت برای دختران دانش آموز نیز وارد عرصه عمل شویم.

وی ادامه داد: هر سال تحصیل ۹ ترم دارد؛ تابستان، پاییز، زمستان و بهار. سلسله مراتب مدرسه به این صورت است که یک نفر به عنوان مدیر و سرپرست توسط هیئت امناء انتخاب می شود و این شخص شورای مدرسه را تشکیل و مدریت می کند. هر گروه تربیتی یک مربی دارد که اکثر دروس توسط او تدریس می شود، مربی می تواند برای ۲ تا ۴ درس از اساتید دیگر استفاده کند.مدرسه خادم ندارد و از دانش آموزان برای اداره مدرسه استفاده می گردد. ناگفته نماند در این مدرسه فقط دانش آموزانی ثبت نام می شوند که پدر و مادر به صورت کامل با مدرسه همکاری نمایند و متعهد به یادگیری موضوعات تربیتی، شرکت در جلسات مشاوره و گذاشتن وقت مناسب در خانه باشند این مهمترین خط قرمز مدرسه بندگی است زیرا مربی اصلی پدر و مادر هستند و مدرسه در این مسیر به آنها کمک می کند.

مدیر مدرسه بندگی اصفهان در پایان گفت: سعی ما این است که با کمترین هزینه بیشترین برنامه ها ارائه شود. تلاش ما ارائه طرحی آموزشی و تربیتی بر اساس طاعت و بندگی پروردگار مهربان و مبتنی بر فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی و در راستای تحول در نظام تزکیه و تعلیم کشور می باشدو قطعاً در گام های بعدی نیاز به تکمیل دارد. علاقه مندان می توانند جهت ثبت نام و یا اطلاعات تکمیلی به بلوار کشاورز، محله گلزار، مسجد شهید مظلوم بهشتی مراجعه و یا برای ارائه نظرات با شماره ۰۹۱۳۳۱۶۷۹۶۱ در تماس باشند.