نهضت جنگل چون در برابر حکومتهای طاغوتی ایران ایستاد و در برابر بیگانگان نیز سر خم نکرد همواره مورد ظلم و تعدی آنها نیز قرار گرفت. این سرکوبی که در دوران رضاخانی به شدت انجام پذیرفت، در روزهای حکمرانی محمدرضا پهلوی نیز ادامه یافت و انواع دروغها و تحریفات درباره این نهضت اسلامی تولید و منتشر شد. اما بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، آثار بسیاری از کتاب، مقاله، فیلم و… درباره این نهضت ساخته شد. در حوزه فیلم و سریال، سه اثر فاخر با موضوع نهضت جنگل و میرزا کوچک خان ساخته و تولید شد که مورد توجه و استقبال عمومی هم قرار گرفت ولی تاکنون به صورت منسجم به این سه فیلم پرداخته نشده است. در این یادداشت به صورت خلاصه به معرفی این سه فیلم خواهیم پرداخت و برخی عوامل و خلاصه فیلم را اشاره خواهیم نمود:

اول: فیلم «میرزا کوچک خان»

این فیلم در قالب اثر سینمایی به نام «میرزا کوچک خان» به کارگردانی و نویسندگی مرحوم امیر قویدل و تهیه کنندگی مرحوم هادی مشکات و بازی هنرمندانی چون عنایت بخشی، ولی الله مومنی، شهروز رامتین، منوچهر اسماعیلی، کاظم افرندنیا و داوود موثقی در سال ۱۳۶۲ به تولید رسید.

از دیگر عوامل فیلم آقایان فریدون شهبازیان (آهنگساز)، منوچهر اسماعیلی (مدیر دوبلاژ)، علی صادقی (مدیر فیلمبرداری)، ایرج صفدری (چهره پرداز) و روح الله امامی به عنوان تدوینگر بودند.

این فیلم ۱۲۱ دقیقه ای در ۱۴ سینما در تهران به نمایش در آمد و آیت الله خامنه ای که قبل از به نمایش درآمدن آن، فیلم را به همراه سازندگان آن مشاهده نموده بود، از آن تجلیل کردند و به مرحوم مشکات فرمودند: «بسیار فیلم ارزنده و خوبی ساختید و این فیلم ماندگار است.‌ تصویر، خیلی گویا و تمام پلان‌ها و صحنه‌ها معلوم می‌شود، از هیچ چیز کوتاهی نشده و اولین فیلمی است که بدون عیب است.»

پوستر-فیلم-سردار-جنگل۳

موضوعات مهمی که در این فیلم به آن پرداخته شده است عبارتند از: برخورد میرزا و وثوق الدوله نخست وزیر ایران، ورود تیمورتاش به گیلان و سرکوب جنگلی ها، تسلیم شدن حاج احمد کسمایی و دکتر حشمت و پاشیدگی نیروهای جنگل، قدرت یافتن مجدد نهضت جنگل، ورود بلشویکها به گیلان، نفوذ احسان الله خان و خالو قربان به نهضت.

پوستر-فیلم-سردار-جنگل۴پوستر-فیلم-سردار-جنگل۲

دوم: فیلم «سردار جنگل»

فیلم دیگری به نام «سردار جنگل» در همان سال ۱۳۶۲ در قالب اثر سینمایی و به کارگردانی و نویسندگی مرحوم امیر قویدل و تهیه کنندگی مرحوم هادی مشکات تولید شد. این فیلم که در واقع متمم فیلم اول بود، در ساختار و عوامل تقریبا مشترک با فیلم قبلی بود. در این فیلم نیز هنرمندانی چون عنایت الله بخشی، ولی الله مومنی، شهروز رامتین، منوچهر اسماعیلی، کاظم افرندنیا و داوود موثقی به نقش آفرینی پرداختند.

پوستر-فیلم-سردار-جنگل

از دیگر عوامل فیلم آقایان علی عسکری و پرویز محقق (دستیار کارگردان)، مجید انتظامی (آهنگساز)، منوچهر اسماعیلی (سرپرست گویندگان)، علی صادقی (مدیر فیلمبرداری)، ایرج صفدری (چهره پرداز) علی بیات(مدیر تدارکات) و روح الله امامی به عنوان تدوینگر بودند.

اهم موضوعاتی که در این فیلم ۹۵ دقیقه ای به آن پرداخته شد عبارتند از: ورود ارتش سرخ به گیلان، خیانت احسان الله خان و خالو قربان، ورود لشکر رضاخان به گیلان و مقابله با نهضت جنگل و شهادت میرزاکوچک جنگلی.

سوم: سریال «کوچک جنگلی»

و اما آخرین اثر فاخری که درباره میرزاکوچک جنگلی و نهضتش به روی صحنه رفت، سریال «کوچک جنگلی» بود که به یکی از موفقترین و پرطرفدارترین سریالهای تاریخی سینمای ایران است بدل گشت. ساخت این سریال از سال ۱۳۶۳ آغاز شد و تا سال ۱۳۶۶ ادامه داشت و توانست بعد از تدوین نهایی در سال ۱۳۶۶ از تلویزیون جمهوری اسلامی پخش شود. کارگردانی این مجموعه ۱۴ قسمتی را بهروز افخمی و نویسندگی آن را ناصر تقوایی بر عهده داشت. بازیگرانی چون علیرضا مجلل، جهانگیر الماسی، فتحعلی اویسی، داود رشیدی، مهدی هاشمی، حسین پناهی، سیروس گرجستانی در این فیلم به ایفای نقش پرداختند.

نماهنگ فیلم که با صدای ناصر مسعودی و آهنگسازی سیدمحمد میرزمانی بر روی یکی از شعرهای گیلکی رایج در میان عامه مردم که درباره میرزا کوچک جنگلی بود ساخته شد و مورد توجه عموم قرار گرفت.

پوستر فیلم سردار جنگل

اهم موضوعاتی که در طول ۱۴ قسمت پخش شده از این سریال بر روی تلویزیون رفت عبارت بودند از: تشکیل هیات اتحاد اسلام و شروع قیام، مقابله نیروهای جنگل با قوای دولتی تیمورتاش، تسلیم شدن برخی از یاران میرزا کوچک چون حاج احمد کسمایی و دکتر حشمت.

پوستر-فیلم-سردار-جنگل۶

این سریال تا اعدام دکتر حشمت و متفرق شدن قوای جنگل ساخته شد ولی هرگز فرصت پرداختن به موضوعات بعد آن در نهضت جنگل را نیافت و امید می رود که بخش دوم و پایانی این سریال نیز به همان قوت دوره اول ساخته شود.

منابع:

بانک جامع اطلاعات سینمای ایران، http://www.sourehcinema.com

پایگاه اینترنتی شبکه تلویزیونی آی فیلم، http://ifilmtv.ir

پایگاه اینترنتی صبح هنر، رسانه هنر انقلاب اسلامی، http://sobhehonar.ir