چگونه می توان از طریق کتابی کودکانه به مساله مهم و استراتژیک «نفوذ فرهنگی» پرداخت؟ پاسخ این دغدغه را محمد میرکیانی، نویسنده آثاری در زمینه ادبیات کودک و نوجوان با کتابی با نگارش نام «تن تن و سندباد» پاسخی مطلوب بخشیده است و این اثر چنان گیرایی موثری داشته که توانسته نظر مطلوب حضرت آقا را در برداشته باشد و ایشان به حمایت از چنین اثر ارزشمندی، تقریظی مرقوم داشتند. این موضوع در نشست تخصصی ادبیات کودک و نوجوان عنوان شد و لزوم توجه به ادبیات از منظر نگاهی متعهدانه را دوباره هویدا ساخت، چنان که برخلاف تصور برخی نه تنها ادبیات بلکه شاخه کودک و نوجوانش می تواند چنان زبان مسئولیت پذیری بر تن روایتش دوخته و کاراکترهایی آشنا وخلاقانه بر بستر داستانی بیافریند که بدون پیچ و تاب هایی شعارگرایانه حاوی نکاتی ارزنده از جهان امروز ما باشد؛ جهانی که جنگ منظری دیگر سو به خود گرفته و از طریق انفجار واژگانی بیگانه که حکم بمب اتم را به لحاظ بُعد خسارات در هر سرزمینی به عهده دارند، بحران هویت را در پی داشته است.

تن-تن-سندباد

میرکیانی به عنوان نویسنده کتاب «تن تن و سندباد» از طریق مقابله شخصیت های شرقی و غربی به جنگ رخ داده در جهان امروز شکلی فرازمانی می دهد و به مقابله ۲ تفکر کاملا مجزا از جهان اندیشی غرب و شرق با کارکترهایی چون «تن تن» و «سندباد» می پردازد. در واقع این شخصیت های کودکان بهانه ای برای نویسنده شده تا سیل رخ داده از نفوذ فرهنگی آمریکا را بتواند از طریق جهانی داستانی برای بچه ها به تصویر درآورد. این جا است که ادب و هنر در خدمت اهداف استراتژیک شکلی عملی به خود می گیرد و نشان می دهد که اصطلاح استراتژیک برخلاف نگاه برخی عنوانی غول آسا و غیر قابل دسترس در عرصه فرهنگ و هنر نمی باشد!

۱۱۶۰۲۶

در واقع میرکیانی با انتخابی هوشمندانه از نام «تن تن» که داستانی مطرح در ادبیات غربی است، سعی کرده مسیری دیگرسو برای مخاطب مجذوب ادبیاتی قصه گو بسازد. داستانی که ژرژ رمی، نویسنده‌ بلژیکی در سال ۱۹۲۹ با نام «تن ‌تن در سرزمین شوراها» خلق کرد و به دلیل مخاطبان بسیاری که یافت بعدها تبذیل به جریانی دنباله دار در ادبیات داستانی کودک شد و آثار بسیاری مرتبط با هسته اصلی این داستان با نام هایی مختلف به نشر درآمد که از جمله آن ها مجموعه داستان های «ماجراهای تن‌ تن و میلو» است که استیون اسپیبرگ فیلمی با نام «ماجراهای تن ‌تن: راز اسب شاخدار» از آن ساخت. میرکیانی در کتاب «تن تن و سندباد» به دنبال این بوده که به نزاع میان تفکر غرب و شرق از طریق کاراکترهای آشنای بچه ها بپردازد و از سویی به جهان اسطوره ای شخصیت های شرقی نظر افکند و از سویی دیگر به نفوذ فرهنگ بیگانه غربی ها در ممالک شرق به عنوان مسیری مخاطره برانگیز هشدار دهد.

۱۴۲۸۶۳

آن چه به عنوان مساله ای مهم از کتاب «تن تن و سندباد» می توان استخراج کرد، نگاه اصیل و متعهدانه ای است که یک هنرمند و ادیب و فعال فرهنگی می تواند نسبت به پدیده های پیرامون خود و مسائلی مهم و استراتژیک در نگاهی اعتقادی داشته باشد. مساله ای که متاسفانه یا نادیده گرفته شده و یا تنها منجر به انتقاد و غرزدن اهالی فرهنگ و هنر انجامیده است، در حالی که تجربیاتی همچون «تن تن و سندباد» و آثار بی ادعای ساخته شده در عرصه های مختلف فرهنگی و هنری، گزینه ای مطمئن تر و ارزنده تری چون تلاش برای کار در عرصه های جهادی فرهنگ را به میان می کشاند.

tintin_in_iran

مساله ای که نیاز به بازنگری را در نهاد رفتاری جامعه هنری و ادبی کشور لازم می دارد و این نکته را استوار می سازد که تا زمانی که در میدان مبارزه با نفوذ فرهنگی قرار نگیریم و تنها به گلایه خوش باشیم، همین می شود که گام های ویران کننده فرهنگ غربی روز به روز از طرق مختلف وارد جامعه ایرانی می شود.

سراج۲۴/