مهم‌ترین دعای قرآن، در تنها سورۀ واجب در نماز، یعنی سوره حمد، تمنای هدایت است: «اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقیمَ». ما نیاز به هدایت داریم و این هدایت فقط از جانب پروردگار، اتفاق می افتد!

دریافت فایل

بارها، پروردگار عالم در قرآن کریم، هدایت را، یک امر اختصاصی، به خودش اعلام کردند. و شرایطش را هم در بسیاری از موارد مخفی کرده‌اند. می‌فرماید: «یَهْدی مَنْ یَشاءُ»(مدثر/۳۱) یعنی هر کسی را بخواهد هدایت می‌کند. معلوم می‌شود هدایت آن قدر پیچیده است که فقط باید همین عبارت را گفت که خدا هر کسی را بخواهد هدایت می کند.

بله بعضی از آیات، مقدماتی برای هدایت بیان فرموده‌اند، مثل این آیه «هر که انابه کند، به سوی خدا هدایت می‌شود؛ یَهْدی إِلَیْهِ مَنْ أَناب‏» (رعد/۲۷) ولی معنایش این نیست که کار هدایت دست شما افتاده، ای چه بسا انابه کنندگانی که گمراه شدند.

در آیۀ دیگری می‌فرماید: «وَ الَّذینَ جاهَدُوا فینا لَنَهْدِیَنَّهُمْ سُبُلَنا»(العنکبوت/۶۹) کسی که در راه ما جهاد کند هدایتش می کنیم. ولی باز اینجا هم مشخص نیست بالاخره کدام مجاهد است که هدایت می‌شود؟ چه بسیار مجاهدینی بودند که گمراه شدند. اتفاقاً اینها بیشتر در معرض خطرند، چرا که ممکن است در اثر جهاد، غروری پیدا کنند.

تاریخ اسلام به ما نشان می دهد معمولا هر خیانتی در صدر اسلام، به دست کسانی صورت گرفته که خدماتی هم به اسلام داشته اند. و جزو نخبگان و به اصطلاح انقلابی ها بودند.

پس بهتر است به همان آیه که “خدا هر کسی را بخواهد، هدایت می‌کند” برگردیم. مگر می‌شود با یک سخنرانی، کتاب، …. کسی را هدایت کرد؟!! خداوند به پیغمبرش می فرماید:« تو هرکسی را که دلت می‌خواهد نمی توانی هدایت کنی، کار دست خودم است؛ إِنَّکَ لا تَهْدی مَنْ أَحْبَبْتَ وَ لکِنَّ اللَّهَ یَهْدی مَنْ یَشاءُ وَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدینَ»(القصص،۵۶)

هدایت دست خداست، مخصوصاً در اصلی‌ترین موضوعات. امام صادق(ع) می‌فرماید: مردم را رها کنید، چه اصراری دارید مردم را به موضوع ولایت هدایت کنید؟ نگویید این پدر من است، او رفیق من، او همسایه من است، من باید او را به ولایت هدایت کنم. خدا اگر بخواهد کسی را هدایت کند هدایتش می‌کند. (کُفُّوا عَنِ النَّاس‏… کافی، ج۱، ص۱۶۵)

نقش ما در هدایت دیگران، مثل استارت ماشین می ماند، وقتی ماشین بنزین داشته باشد. اگر شما استارت بزنی، ماشین روشن می‌شود. ولی با استارت بدون بنزین که نمی توان ماشین را روشن کرد. خداوند به پیغمبر می فرماید:«تو یک تذکر بده،تلنگر بزن؛ إِنَّما أَنْتَ مُذَکِّرٌ»(الغاشیه؛۲۱)

رجا/