برای مشخص شدن پاسخ، نیاز به بیان مقدمه ای است:

باید دانست كه قرآن به صورت كلی سخن می گوید و برای تشریح و تفسیر آن باید به سراغ آگاهان از حقایق قرآنی ، یعنی معصومین (ع) رفت كه «الراسخون فی العلم» (آل عمران۷) هستند.

به عبارت دیگر، وظیفه و مسئولیت روشنگری و بیان مقصود آیات قرآن به حجت های الهی واگذار شده است. (حدیث ثقلین، مستدرك حاكم، ج ۳ ، ص ۱۴۸، طبع داردالمعرفه، بیروت)

از دو دسته آیات قرآن، می توان برای وجود حضرت ولی عصر (عج) و ظهور آن حضرت استفاده نمود:

آیاتی كه ضرورت وجود حجت الهی را در زمین بیان می كنند:

  • إِنَّمَا أَنتَ مُنذِرٌ وَلِكُلِّ قَوْمٍ هَادٍ» (به درستی كه تو بیم دهنده ای و برای هر جامعه راهنمایی هست. رعد/۷)

امام صادق(ع) در تفسیر آیه یاد شده فرمود: «در هر زمانی امامی از خاندان ما وجود دارد كه مردم را به آنچه رسول الله آورده (دین اسلام) هدایت می كند «و فی كل زمان امام منا یهدیهم الی ما جاء به رسول الله (ص)» (مجلسی، بحارالانوار، ج ۲۳ ، ص ۵)

دلیل دیگر بر ضرورت وجود امام معصوم در جامعه این است كه قرآن مبین و مفسر لازم دارد و به جز امام معصوم كسی به تمام معانی و خصوصیات آیات قرآن از محكمات و متشابهات آگاه نیست. پس به حكم عقل قطعی پس از رسول، امام معصوم لازم است.

(بانوی اصفهانی، سیده نصرت امین ، مخزن العرفان در تفسیرقران، ج ۳، ص ۳۹، توضیح آیه ی ۴۴، نحل)

اما این كه مصداق این امام معصوم كیست و چه هویتی دارد،‌روایات فراوانی وارد شده كه بیان می دارند این فرد امام مهدی فرزند امام حسن عسكری (ع) است . . .

 ر.ك: صافی، لطف الله، منتخب الاثر؛ طبرسی نوری، میرزا حسین، النجم الثاقب؛ مجلسی، بحارالانوار

  • آیاتی كه بشارت به حكومت صالحان و مومنان بر روی زمین می دهد:

قرآن كریم از یك سو بیان می كند این بشارت در بعضی كتب آسمانی دیگر هم آمده است: «و همانا در زبور بعد از ذكر تورات نوشتیم كه زمین را بندگان شایسته من به ارث خواهند برد. «لَقَدْ كَتَبْنَا فِی الزَّبُورِ مِن بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ یرِثُهَا عِبَادِی الصَّالِحُونَ» ، انبیاء /۱۵۰)

از سوی دیگر این بشارت را به اراده خداوند استناد می دهد: «و خواستیم بر مستضعفان روی زمین منت نهیم و آنان را پیشوایان و وارثان گردانیم»(قصص/۵)

 در آیه ای دیگر خداوند حكومت و جانشینی مومنان و صالحان را به عنوان وعده الهی بر بندگان با ایمان خود بیان می كند و امنیت و آرامش را مژده می دهد: «خداوند به كسانی از شما كه ایمان آورده و كارهای شایسته كرده اند، وعده داده است كه حتماً آنان را در این زمین جانشین (خود) قرار دهد و آن دینی را كه بر ایشان پسندیده است، به سودشان مستقر كند و بیمشان را به امنیت مبدل گرداند تا مرا عبادت كنند و … ». (نور ۵۵)
روایات معصومان (ع) این آیه را بر حضرت حجت ولی عصر‌ (عج) و اصحاب او منطبق نموده اند. (رك: فرزی، محمدعلی، امید سبز، ص ۳۴)

آیات متعددی در شان امام مهدی (عج) هست كه امامان معصوم (ع) تفسیر، تاویل و تطبیق این آیات را بر وجود مقدس امام زمان (عج) و حكومت جهانی آن عدالت گستر بیان نموده اند. در زمینه ظهور و قیام آن حضرت و جامعه آرمانى مهدوى، می ‏توان توصیفات و اشارات زیر را از قرآن به دست آورد:

  • غلبه نهایى حقّ بر باطل و شكست جبهه كفر و فساد و نفاق (اسراء/۸۱) ؛
  • جانشینى و خلافت مستضعفان بر روى زمین و حاكمیت صالحان و نیكان ( قصص/۵؛ انبیا/۱۰۵) ؛
  • گسترش و فراگیرى دین حقّ در برهه‏ اى خاص از زمان(توبه/۲۳) ؛
  • از آن روز موعود، تحت عناوین ایام اللّه (جاثیه/۱۴ ؛ ابراهیم/۵)، وقت معلوم (حجر/ ۳۶-۳۸)، روز نصرت و پیروزى (عنکبوت/۱۰) و طلوع فجر و سلامتى و… یاد شده است ؛
  • در آیاتى از آن حضرت با نام‏هاى نعمت باطنى (لقمان/۲۰)، بقیة اللّه (هود/۸۶)، كلمه باقیه (زخرف/۲۸)، اولى الامر (نساء/۵۹) ؛ مهتدون (بقره/۹) (مهدى) ؛ اقامه كننده نماز (حج/۴۱)، مضطرّ (نمل/۶۲)، جنب اللَّه(زمر/۵۶)، حزب اللَّه(مجادله/۲۲)، فجر (فجر/۱)، «نهار اذا تجلى»(لیل/۲) و… نام برده است.
  • خداوند، [با مهدى موعود]، نور خود را كامل می ‏كند(صف/۸) ؛
  • در آن عصر، زمین بعد از مرگش، زنده می شود(حدید/۱۷) ؛
  • او منصور از جانب خدا و انتقام گیرنده از دشمنان است(شوری/۴۱) ؛
  • زمین، به نور پروردگار، روشن خواهد شد(زمر/۶۹) ؛
  • در روز پیروزى، ایمان آوردن كافران، سودى به حالشان نخواهد داشت (سجده/۲۹) ؛
  • هر چه در روى زمین است، تسلیم و مطاع او خواهند شد(آل عمران/۸) ؛
  • حضرت مهدى «یهْدِی اللَّهُ لِنُورِهِ مَنْ یشاءُ» است(نور/۳۵) ؛
  • او تأمین كننده امنیت و آرامش در روى زمین است(نور/۵۵).