دهه اول (ايام معلومات برخي از ساعات اين ماه برتر از روزهاي ماه مبارك رمضان است) ۱

الف) غنيمت شمار كه خداوند به تو اذن ورود در اين ماه را داد پس به ذكر پرداز ـ با عقل، روح، قلب و قالب؛

ب) اداء ‌شكر الهي كن، مبادا دل را به گناه آلوده سازي.

ج) توسل به صاحبان معصوم آن روز؛

د) درخواست شفاعت از اهل بيت عليهم السلام، از شيعيان آن ها بودن و مورد پذيرش آن ها قرار گرفتن؛

هـ) درخواست خير دنيا و آخرت؛

و) اقامه نماز دهه اول ذي الحجه (مابين نماز مغرب و عشاء، دو ركعت ـ در هر ركعت، حمد + سوره اخلاص+ «وَ واعَدْنا مُوسي ثَلاثينَ لَيْلَةً وَ اَتْمَمْناها بِعَشْرٍ فَتَمَّ ميقاتُ رَبِّهِ اَرْبَعينَ لَيْلَةً وَ قالَ مُو‌‌سي لِاَخيهِ هارونَ اخْلُفْني في قَومي وَ اَصْلِحْ وَ لا تَتَّبِعْ سَبيلَ الْمُفسِدينَ؛») با اين عمل در ثواب حجّ حجّاج شريك خواهد شد.

ز) روزه داري نه روز نخست؛

ح) از اعمال ارجمند اين دهه قرائت كردن دعاهاي پنجگانه است كه پس از نماز صبح و مغرب خوانده مي­شود. دعاي ويژه اي كه شيخ مفيد از حضرت عيسي (ع) نقل كرده است و آن دعا اين است:

«اَشْهَدُ اَنْ لا الهَ اِلّا الله وَحْدَهُ لا شَريكَ لَهُ،‌ لَهُ الْمُلْكُ وَ‌ لَهُ الْحَمْدُ بِيَدِهِ الْخَيْرُ وَ هُوَ عَلي كُلِّ شَيىءٍ قَديرٌ»؛

«اَشْهَدُ اَنْ لا الهَ اِلّا الله وَحْدَهُ لا شَريكَ لَهُ, اَحَداً صَمَداً ‌ لَمْ يَتَّخِذْ صاحِبَةً وَ لا وَلَداً»؛

«اَشْهَدُ اَنْ لا الهَ اِلّا الله وَحْدَهُ لا شَريكَ لَهُ, اَحَداً صَمَداً لَمْ يَلِدْ وَ لَمْ يُولَدْ وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً اَحَدٌ»؛

«اَشْهَدُ اَنْ لا الهَ اِلّا الله وَحْدَهُ لا شَريكَ لَهُ,‌ لَهُ الْمُلْكُ وَ‌ لَهُ الْحَمْدُ، يُحْيى وَ يُميتُ، وَ هُوَ حَيٌّ لا يَموتُ بِيَدِه‌ الْخَيْرُ وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَيءٍ قَديرٌ»؛

«حَسْبِىَ اللهُ وَ كَفى، سَمِعَ اللهُ لِمَنْ دَعا، لَيْسَ وَراءَاللهِ مُنْتَهى اَشْهَدْ لِلّه بِما دَعا، وَ اِنّهُ بَريءٌ مِمَّنْ تَبَرَّء، وَ اَنَّ لِلّهِ الاخِرَةُ وَالاُولى»؛

ط) اگر بتواند هر كدام را صد بار بگويد بهتر است.

ي) تهليلات دهگانه، هر روز ده بار «لا اِلهَ اِلَّا اللهُ عَدَدَ اللَّيالى وَ الدُّهُور…» توجه كند كه در فقره سوم «لا اِلهَ اِلّا اللّهُ وَ رَحْمَتُهُ خَيْرٌ مِمّا يَجْمَعُونَ» است، نه «لا اله الّا الله عَدَد ما يَجْمَعون».

ك) در اين روزها اين دعاي: «اَللّهُمَّ اِنَّ هذِهِ الاَيّامُ الّتي فَضَّلْتَها عَلي غَيْرِها…» را بعد از نماز صبح و مغرب بخواند.

اعمال ويژه

الف) رؤيت هلال؛

ب) خواندن دعاي ويژه رؤيت كه مضامين عاليه اي براي اهل مراقبت دارد.

ج) دعا و توسل به صاحبان معصوم آن شب داشته باش.

اگر سالك، قصد حج دارد:

الف) توبه خالصانه انجام دهد.

ب) به اوضاع زن و فرزند رسيدگي كند و دل را از همه چيز فارغ دارد.

ج) همراه خود چيزي را كه موجب تشتت فكر اوست برندارد.

د) وصيت كند.

هـ) رفيقي مناسب برگيرد. از لحاظ مال دنيا با او همسان باشد ولي اعلم و اتقي باشد.

و) با همه چيز وداع كند.

ز) بادام و شيريني بردارد كه به حجاج بدهد كه مهمانان خداوند هستند.

ك) تحمل مشقت و بي مهري ديگران كند كه همه چيز در برابر ديد محبوب است.

ل) اسرار حج را بداند و مراعات كند.

اگر قصد حج ندارد و ثوابش را مي‌طلبد اعمال اين ماه را اين‌گونه انجام دهد;

الف) نماز فاطمه سلام‌الله‌عليها،۴ ركعت، در هر ركعت حمد + پنجاه مرتبه سوره اخلاص، بعد از نماز  تسبيحات حضرت زهراعليهاسلام + دعاي «سُبْحانَ الله ذِي الْعِزِّ الْشامِخ الْمُنيفِ، سُبحانَ الله ذِي الْجَلالِ الْباذِخِ الْعَظيم، سُبْحانَ الله ذِي الْمُلْكِ الْفاخِرِ الْقَديم، سُبْحانَ مَنْ يَري اَثَرَ النَّمْلَةِ فِي الصّفا سُبْحانَ مَنْ يَري وَقْعَ الطَّيْرِفي الْهَواءِ، سُبْحانَ مَنْ هُوَ هكَذا وَ لا هكَذا غَيْرُهُ.»‍ ؛

 ب) توسل به معصوم آن روز؛

ج: روزه. (ثواب ۸۰ ماه روزه دارد)

الف) پرداختن به دعا و مناجات و توبه؛

ب) ده تسبيح را هزار مرتبه بخواند،‌سپس درخواست حاجت كند.

ج) دعاي «يا شاهِدَ كُلِّ نَجْوي…» را بخواند، دقت در مضامين عاليه‌اش كند، آن را با روح بخواند نه بي حال و مرده؛

د) زيارت امام حسين (ع)؛

هـ) مراجعه به حاميان آن شب در اول و آخر شب.

الف) اگر كسي بتواند در اين روز در عرفات يا كربلا باشد اين پيش آمد مهمترين امري است كه دعا در آن شايسته است.

قبل از ظهر براي زيارت و اعمال عرفه غسل كند.

 تا ظهر به زيارت پردازد.

آداب زيارت امام حسين (ع):

 اظهار اندوه و ناله؛

 تمناى مقام اصحاب، «يا لَيْتَنا كُنّا مَعَكُمْ»؛ كه اي كاش من با شما بودم.

 مداومت بر زيارت عاشورا.

اول: اعمال در كربلا:

 از زوال ظهر به مقدمات نماز و دعا اشتغال يابد و در دعا شرايط زير را مراعات كند:

شرايط كمال:

تصحيح عقايد؛

گريستن؛

انگشتر به دست راست كردن؛

حمد گفتن؛

درود بر پيامبر و آل او فرستادن؛

اقرار به گناه؛

مؤمنين را در دعا شريك كردن؛

آمرزش خواستن؛

دعا و اعمال را به صلوات و نمازها ختم كند؛

گفتن «ماشاءَ اللهُ وَ لا قُوَّةَ اِلّا بِالله»؛

وقار و سكينه در حين دعا؛

خواندن ذكرى كه وارد شده؛

 اگر نشاط دارد، صد مرتبه«الله اكبر» + صد مرتبه «الحمدلله» + صد مرتبه «سبحان الله» + صد مرتبه «لا اله الّا الله» + صد مرتبه سوره اخلاص + صد مرتبه سوره قدر + صد مرتبه آيت الكرسى + صد مرتبه صلوات بر محمد و آل محمد.

اگر در خود كسالتي ديد به يك تكبير، تهليل (لا اله الا الله)، تحميد (الحمد‌لله) و تسبيح (سبحان‌الله) و صلوات اكتفا كند.

در حين اين اذكار، حضور قلب، صدق و اخلاص را فراموش نكند.

در تكبير گفتن توجه كند كه از عرش تا فرش، كوچك و مادون كبرياي الهي است.

در حين تهليل تنها به پرستش او و بندگي خود توجه كند.

در موقع تحميد و تسبيح، حق تنزيه او را به جاي آورد.

حين صلوات توجه كند كه صلوات رسول به صلوات خداوند پيوند خورده و طاعت او به طاعت او، مبادا از بركات معرفت به او و صلواتش محروم شود.

دست كم از معاني الفاظ غافل نباشد.

حالت دعا را مراعات كند يعني همراه با تضرع، خشوع، گريه و ابتهال و مبالغه در طلب رحم و عطوفت بوده و با دعاي به ديگران توأم باشد.

ادعيه مأثوره خوانده شود.

ب) ۱۲ ركعت نماز در هر ركعت، سوره حمد + آيت الكرسى + سوره اخلاص، هر قدر بتواند قرآن بخواند و نيز به سجده رفته و سر بردارد و بخواند دعاي «سُبحانَ مَنْ لَبِسَ الْعِزَّ…» + دعا كند به هر چه خواهد.

ج) اگر نشاط نداشت تنها دو ركعت نماز زير آسمان بجاي آورد و سپس به حرم مشرف شود.

دوم: اما اگر در كربلا نيست:

الف) نماز ظهر و عصر و نوافل آن را زير آسمان به جاي آورد.

ب) سپس به محل دعاء برود، دو ركعت نماز به‌عنوان هديه به بارگاه دوست زير آسمان به‌جاي آورد.

الف) اين شب را به عبادت بپردازد.

ب) بنابراين، نفس را فارغ از هر كار حتي مباحات كند و به ذكر بپردازد كه اين اولين درجه مراقبه است.

ج) حضرت امام حسين (ع) را زيارت كند.

روز عيد قربان (روز دهم ماه و روزنه‌اي الهي است)

الف) تلاش در به دست آوردن رضايت خداوند. بنابراين، به شرايط بندگي تن دهد.

ب) غسل ـ قصد تطهير قلب كند.

ج) تكبيرات مستحبّه را بگويد.

د) نماز عيد را بخواند.

هـ) امام حسين (ع) را زيارت كند.

و) قرباني كردن را كه واجب و يا مستحب مؤكد است، به جا آورد.

ز) هنگام ذبح قرباني اين دعا را بخواند: «بِسمِ اللهِ، وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذي فَطَرَ السّمواتِ وَ الْاَرضِ حَنيفاً مُسْلِماً وَ ما اَنَا مِنَ الْمُشْرِكينَ، اِنّ صَلاتي وَ نُسُكي وَ مَحيايَ وَ مَماتي لِلّهِ رَبِّ الْعالَمينَ، اَللّهُمَّ مِنْكَ وَ لَكَ»، اگر خودش گوسفند را سر نمي‌برد بر دست قصاب دست گذاشته و هنگام ذبح، دعا را بخواند.

ح) به گوشت قرباني خود افطار كند.

ط) گوشت قرباني را سه قسم كند, بخشي را به همسايه‌ها و ديگري را به سائل و قسمتي را براي اهل بيت خود بردارد. پوست قرباني را صدقه داده و مزد قصاب را از غير قرباني بپردازد.

ي) آخر روز حالات روزش را بررسي كند.

ك) به صاحبان آن روز توسل بجويد. اين دعا را بخواند: «مَوالِيَّ اِنَّ ذُنُوبي قَدْ اَخْلَقَتْ وَجْهي عِنْدَاللهِ، فَبِحَقِّ مَنْ عَصَمَكُمْ مِنْ ذلِكَ،‌ وَاَكْرَ‌‌مَكُمْ بِخَفارَةِ عَبيدِهِ وَ اَمائِهِ، ‌اِشْفَعُوا لي بِوُجُوهِكُمُ الْمُشْرِقَةِ عِنْدَرَبِّكُمْ، ‌فَاِنَّهُ لا يَرُدُّكُمْ وَ قَدْ قَبِلَكُمْ لِلشَّفاعَةِ وَ الْخَفارَةِ، فَاِنَّهُ يُحِبُّ الْكَرامَةَ لِعِبادِهِ الْمُخْلِصينَ، وَ يُحِبُّ مِنْهُمُ الْكَرامَةَ لِمَنْ دُونَهُمْ مِنْ عِبادِهِ الْمُحْتاجينَ» اي سرورانم! البته گناهانم چهره‌ام را نزد خداوند مشوّه ساخته، پس شما به حق آن كسي كه شما را از آن گناهان و آلودگي‌ها پاك ساخته و نگه داشته و شما را به حراست از بندگان، غلامان و كنيزانش گماشته است، بحق آن چهره‌هاي تابان و نوراني‌تان نزد خداوند متعال از من شفاعت كنيد.

البته او شما را رد نخواهد كرد و وساطت شما و حراستتان را خواهد پذيرفت. آري، ‌او كرامت به بندگان مخلصش را دوست داشته و البته كرامت آن‌ها را براي ‌بندگان محتاجش كه در سطح آن‌ها نيستند، دوست دارد.

الف) به جا آوردن ۱۲ ركعت نماز؛[۲] كه در يازده ركعت نخست در هر ركعت، حمد و ۱۱ مرتبه سوره «قل هو الله احد» و يك مرتبه آيت الكرسي خوانده شود. اما در ركعت دوازدهم ۷ مرتبه حمد و ۷ مرتبه «قل هو الله» بخواند. در قنوت آخر نيز دعا كند و حوائج خود را بطلبد.

ب) خواندن دعاي «اَللّهُم اِنَّكَ دَعَوْتَنا اِلى سَبيلِ طاعَتِك…»[۳]

ج) شب زنده داري.

د) افطاري در اين شب معادل افطار صد هزار پيامبر و صديق و شهيد است.

الف) مستحب مؤكد است كه اول روز غسل كند.

ب) عيد بگيرد.

توسعه بر عيال و نيكي بر برادران دا‌شته باشد تا بر عمرش افزوده گردد.

شكر خداوند به جاي آورد.

خوشرويي و سرور داشته باشيد.

لباس‌هاي پاكيزه بپوشد.

ارتباط و اتصال به اهل ايمان يابيد.

بوي خوش استعمال كند.

به مردم بيشتر توجه كرده و وام دادن و بخشش داشته باشد كه درهمي بخشيدن در اين روز معادل ۰۰۰/۲۰۰برابر روزهاي ديگر است.

مصافحه كرده و به اين شكل تهنيت گويد «اَلْحَمْدُلِلّهِ الّذى جَعَلَنا مِنَ الْمُتَمَسّكينَ بِِِوِلايَةِ اَميرِالْمُؤمِنينَ وَالْاَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ السّلامُ».

ج) روزه بگيرد.

د) زيارت حضرت اميرالمؤمنين (ع) كند.

هـ) دو ركعت نماز نزديك ظهر به جا آورده و سجده شكر كند و در آن صد بار «شكراً لله» بگويد. دعاي «اللّهم انّي اسئلك بان لك الحمد… » را خوانده و به سجده رود، صد مرتبه «حمداً لله» و صد مرتبه «شُكراً للّه» بگويد. پس از اين نماز گوئيا در محضر رسول خدا صلي‌الله‌عليه‌و‌آله در روز غدير بار يافته و با ايشان بيعت كرده و اينك زير پرچم حضرت ولي عصر ارواحنافداه قرار گرفته است.

ز) دو ركعت نماز نيم ساعت قبل از ظهر ـ حمد + ۱۰ مرتبه «قل هو‌الله احد» + ۱۰ مرتبه، «‌انا انزلناه» + ۱۰ بار آيت الكرسي ـ بعد از سلام بخواند «رَبَّنا اِنَّنا سَمِعْنا …» + درخواست حاجت كند براي دنيا و آخرت.

ح) به اخلاق امام علي‌عليه‌السلام بينديش كه چگونه جامع اضداد بود.

ي) آخر روز را به ميزبان معصوم آن روز بسپارد.

الف) افطار و تصدق دهد.

ب) به خود و عيال خويش توسعه دهد.

ج) به ديگران اظهار سرور و خوشحالي نمايد.

د) حمد و شكر الهي گويد.

هـ) حين ملاقات با ديگران تهنيت و تبريك گويد.

و) در مصافحه دعاي روز غدير را بخواند.

ز) به دنبال رفع نياز و برآوردن حوائج اهل ايمان باشد.

ك) زيارت حضرت مولي عليعليه السلام كند.

ل) نماز و دعاء و تهجد و قيام را از ساير شب‌ها بيشتر اهتمام ورزد.

م) روز خود را به امام معصوم آن روز بسپارد.

  1.  در نماز به مسكين انگشتر دادند)[۴]

الف) روزه شكر بگيرد؛

ب) غسل كند؛

ج) لباس‌هاي نظيف خود را بپوشد و عطر بزند؛

د) در منزل مقيم نشود، به زيارتگاه يكي از اولياء رفته و يا به ائمه اطهار توسل داشته و به صحرايى وسيع و تنها و يا كوهى بلند برود و آنجا طلب حاجت كند، ساعتى نماز بگذارد، قرائت و تسبيح را در نماز داشته باشد چون سلام داد پس از ۷۰ مرتبه استغفار بايستد و دستها را بلند كند و دعا كند؛

هـ) پس از اعمال گذشته دعاي رسول خدا (صلى الله عليه وآله) را بخواند: «اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُكَ مِنْ بَهائِكَ… »[۵] اين دعا را از نامحرمان پوشيده دارد؛

و) دعاي اميرالمؤمنين (ع) كه متن آن گواهي به راستي آن مي‌دهد را بخواند؛

ز) صدقه دهد؛

ك) توسل مخصوص به اصحاب مباهله (پنج تن سلام الله عليهم) داشته باشد؛

ل) به حاميان و نگهبانان معصوم اين روز توسل داشته باشد؛

الف) به شكرانه لطف الهي به اهل بيت عليهم‌السلام، آن عزيزان گرامى داشته شوند.

ب) روزه شكرانه بجا آورده شود.

ج) نمازهاى شكر و سجده هاى آن را به جاى آورد.

د) فكر در نعمت‌هاي الهي و قدرشناسي از آن‌ها داشته باشد.

الف) در اين روزها سرور و شادي كند.

ب) در اين روزها شكر خدا را به جاي آورد كه دشمنان او به هلاكت رسيده‌اند.

الف) دو ركعت نماز در هر ركعت حمد + ۱۰ مرتبه اخلاص + ۱۰ مرتبه آيت الكرسي + دعاء «اَللّهُمَّ ما عَمِلْتُ في هذِهِ السَّنَةِ مِنْ عَمَل نَهَّيْتَني عَنْهُ وَ لَمْ تَرْضَهُ، وَ نَسَيْتُهُ وَ لَم تَنْسَهُ، وَ دَعَوْتَني اِلَي التَّوْبَةِ بَعْدَ اجْتِرائي عَلَيْكَ، اَللّهُمَّ فَاِنّي اَسْتَغْفِرُكَ مِنْهُ فَاغْفِرْلي، وَ ما عَمِلْتُ مِنْ عَمَلٍ يُقَرِّبُني اِلَيْكَ فَاقْبَلْهُ مِنّي، وَ لا تَقْطَعْ رَجائي مِنْكَ يا كَريمُ».

ب) شكر خداي تعالي كن كه اين معارف را از طريق اهل‌بيتعليهم‌السلام به تو آموخته است.

ج) اعتماد به آنچه داري نكن، مبادا كه ترا عجب و خودبيني دست دهد.

د) بر خود تكيه مكن كه به گناه مبتلا شوي.

هـ) طلب آخرت بخيري كن.

و) از خداوند بخواه از اين گروه باشي كه: «عَظُمَ الْخالِقُ في اَنْفُسِهِمْ وَ صَغُرَ مادُونَه، وَ لَوْلا الآجالُ الّتي كَتَبَ اللهُ عَلَيْهِمْ لَم تَسْتَقِرَّ اَرْواحُهُمْ في اَبدانِهِمْ طَرْفَهَ عَيْنٍ اَبَداً، شَوْقاً اِلَي الثَّوابِ…»[۶] خالق متعال نزد آن‌ها بزرگ آمده و جز او همگان كوچك‌اند. اگر اجل‌هايي كه خداوند بر آن‌ها نوشته نبود هرگز جان‌هاي آن‌ها در بدن‌هاشان لحظه‌اي استقرار نمي‌يافت. اين به خاطر شوقي است كه به لقاء خداوند و پاداش او دارند.

————————————————————————–

  1. «ويذكروا اسم الله في ايّام معلومات» سوره حج، آيه ۲۸٫ در روزهاي معلوم اسامي خداوند را ياد كن. بي شك، ياد او با غفلت جمع نشود. المراقبات، حيدري،‌ص ۲۱۸٫
  2. به ترجمه المراقبات ص ۴۲۴ مراجعه كنيد.
  3. الاقبال، ج ۲، ص۲۳۷٫
  4. اين روز، روز ثبوت نبوت و ثبوت ولايت است.
  5. الاقبال، ج ۲، ص ۳۵۷ .
  6. المراقبات، ‌حيدري، ص ۲۸۰٫