در دنیای کنونی تکنولوژی، شبکه های مجازی همچون رودهای روانی در بطن زندگی فردی و اجتماعی افراد جاری شده اند و این موضوع تا حدی پیش رفته که سنت‌ها را ربوده و ثانیه‌های باارزش زندگی را به خود اختصاص داده است. شبکه‌هایی که کاربران را محو خود کرده و تعداد آن‌ها روز به روز افزایش یافته و به نظر می رسد با استمرار این روند بیشتر نیز خواهند شد.

زمانی خبری از این شبکه‌ها نبود و تنها یک گوشی تلفن بود و پیامک زدن‌ها، اما در یک چشم برهم زدن اطرافمان را شبکه‌هایی گرفت که امواج آن‌ها دامن‌گیر همه شد؛ چه کسانی که از آن‌ها استفاده می‌کنند و چه افرادی که استفاده نمی‌کنند.

شبکه‌های اجتماعی با وارد شدن به زندگی تمامی افراد ثانیه‌های زندگی که از آن به‌عنوان طلا یاد می‌کنند را از آنها گرفته‌ به طوریکه جوانان به هیچ وجه متوجه گذر زمان نمی‌شوندشبکه‌های اجتماعی، از فیس‌بوک و اینستاگرام گرفته تا واتس‌آپ و تانگو و وایبر که در زندگی انسان‌ها به‌خصوص قشر جوان ریشه گرفته و ثانیه‌های زندگی‌شان را به تصاحب خود درآورده است.

شبکه‌های اجتماعی با وارد شدن به زندگی تمامی افراد ثانیه‌های زندگی که از آن به‌عنوان طلا یاد می‌کنند را از آنها گرفته‌ به طوری که جوانان به هیچ وجه متوجه گذر زمان نمی‌شوند.

اگر از تاثیرگذاری این شبکه بر روی روابط افراد بخواهیم بنویسیم و خاطره‌ها را قلم بزنیم می‌توانیم از مهمانی‌های دسته‌جمعی بگوییم که دیگر حال و هوای گذشته را ندارد و صمیمیت و مهربانی‌ها کمرنگ شده و دنیای مجازی جایگزین آن‌ها شده است. خوشا به روزهایی که کنار یکدیگر جمع می‌شدیم، خوش‌گذرانی‌هایمان، حرف زدن‌ها و فال حافظ خواندن‌هایمان که با خوردن چای داغ همراه بود.

مگر نه اینکه مهمانی‌های گذشته با چای خوردن‌های دور همی و گپ‌زدن‌ها سپری می‌شد و تجربیات در بین افراد به اشتراک گذاشته می‌شد و چهره‌ها برای یکدیگر به قدری آشنا بود که اگر سال‌ها هم همدیگر را نمی‌دیدند فراموش شدنی نبود.

حال اگر وارد یک جمع خانوادگی و فامیلی شویم، چیزی جز گوشی‌های به‌دست گرفته و سرهای فرورفته در آن به چشمت نمی‌خورد و گوش‌هایت سخنی را نمی‌شنود. اگر ساعت‌ها بین جمع بنشینی متوجه حضورت نخواهند شد و این‌ها همه فاجعه‌ای است که امروزه دامن‌گیر زندگی افراد شده است.

یاد زمان‌هایی بخیر که وقتی وارد کوچه پس کوچه‌های شهر می‌شدی آن گونه محو تماشای کودکانی بودی که بچگی‌شان را در کوچه می‌گذرانند و با آب و خاک بزرگ می‌شوند و حالا چه چیزی جایگزین آن شده است که دیگر حال و هوای قبل را ندارد.

کوچه و محله‌هایی که دختران و پسرانی را بزرگ کرده و نظاره‌گر بازی‌ها و بچگی‌هایشان بوده است، اکنون دیگر رنگ بازی‌ها را به خود نمی‌بینند یا به ندرت می‌بینند، دخترانی که در یک طرف کوچک بساط خود را پهن می‌کردند و با عروسک‌هایشان خاله بازی می‌کردند و از همان کودکی طعم زندگی واقعی را می‌چشیدند و پسرانی که با توپ‌های لایه‌دارشان فوتبال بازی می‌کردند و استقامت و شجاعت را در بین بازی‌هایشان آموزش می‌دیدند.

می توان گفت  که امروز و با گسترش این فضاها، در دست دختران به‌ جای عروسک‌های همدم و در دست پسران به‌جای توپ‌های لایه‌دار گوشی‌هایی دیده می‌شود که بچگی‌شان را از آن‌ها دور کرده است. بچگی کردن‌ها و بازی‌های کودکانه نیز تحت تاثیر این شبکه ها دچار تغییر شده اند. توپ‌های لایه‌دار پسرها و عروسک‌های دخترها تغییر جنس داده‌اند به گوشی و تبلت و از این دست وسیله‌های الکترونیکی و دیجیتالی تبدیل گشته اند.

شایعه‌پراکنی‌هایی که در شبکه‌ها و دنیای مجازی دوچندان شده است و کاربران را با دروغ‌ها مواجه می‌کند و گذاشتن مطالب و عکس‌هایی که واقعیت ندارد، از سوی دیگر شایعه‌پراکنی‌هایی که در شبکه‌ها و دنیای مجازی دوچندان شده و کاربران را با دروغ‌ها و مطالب و عکس‌هایی که واقعیت ندارد مواجه می کند از دیگر تبعات این شبکه های اجتماعی است.

شاید بتوان اضافه کرد، بسیاری از این دروغ ها و شایعه پراکنی ها به تدریج در حال تبدیل شدن به یک فرهنگ و باور  در بین کودکان و نوجوانان می باشد که خطر جایگزینی آن بر فرهنگ صحیح قبلی بیش از پیش احساس می شود.

البته این یک واقعیت است که زمانه ایجاب کرده است زندگی‌ها بیشتر به سمت تکنولوژی و دنیای مجازی پیش برود ولی باید این‌را دانست که هر چیزی در حد خود مفید خواهد بود و حتما باید کنترل و مدیریت شود تا نتیجه مطلوبی را به ارمغان آورد.

پیشتر معاون فرهنگی، آموزشی و پژوهشی اداره‌کل تبلیغات اسلامی استان زنجان گفته بود: آنچه که از پس ماهواره‌ها برای خانواده‌های ایرانی حاصل می‌شود، ترویج خشونت، خیانت و فروپاشی خانواده است.

حجت‌الاسلام حسن صلاحی افزود: خانواده‌ها باید با آگاهی با این امر برخورد کنند، زیرا در زمان فعلی با نوعی ناتوی فرهنگی روبه‌رو هستیم که خانواده‌ها برای مقابله با آن نقش قابل توجهی دارند.

رئیس پلیس آگاهی استان زنجان در رابطه با موضوع عدم نظارت بر شبکه های اجتماعی، گفت: به‌دلیل عدم نظارت هر کاربری اطلاعات نادرستی وارد صفحات اجتماعی می‌کند که شروع شایعه‌پراکنی‌ها و آفت‌ها در این شبکه‌هاست.

سرهنگ جعفر رحمتی افزود: اگر از این شبکه‌ها استفاده مثبت صورت نگیرد، تاثیرات منفی و انرژی کاذب در افراد ایجاد می‌شود و فرد را به انحطاط می‌کشاندو چون ماهیت و هویت افراد دقیق نیست یک‌سری جرایم از آن‌ها سر می‌زند.

وی تصریح کرد: متاسفانه شبکه‌های اجتماعی حالت اعتیاد به افراد می‌دهد و روابط خانوادگی را تضعیف می‌کند، لذا کاربران باید زمان مشخصی را برای استفاده تعیین کنند و مدیریت زمانی داشته باشند تا دچار نقص و افت تحصیلی نشوند.

شبکه‌های اجتماعی اعتیادآور و فلج‌کننده هستند

همچنین یک روانشناس در رابطه با تاثیر شبکه‌های اجتماعی بر زندگی افراد گفت: شبکه‌های اجتماعی اعتیادآور و فلج‌کننده هستند و زمان زیادی را به خود اختصاص می‌دهند و افراد را از وظایف فردی و اجتماعی خود باز می‌دارند.

دکتر عبدالله احمدی‌قلعه اظهار کرد: خیره شدن به مانیتور گوشی یا سیستم‌ها هنگام استفاده از شبکه و دنیای مجازی به چشم آسیب می‌رساند و در روح و روان نیز تاثیرگذار است.

وی توصیه کرد: باید در استفاده از تکنولوژی‌های مدرن مدیریت زمان داشته باشیم و زمان را کنترل کنیم و از وقت خانواده، درس و تحقق اهداف خود برای دنیای مجازی استفاده نکنیم، بلکه از زمان‌های مرده استفاده کنیم تا بتوانیم هم از زندگی سنتی خود لذت ببریم و هم از دنیای تکنولوژی در راستای مثبت استفاده کنیم.

بنابراین گزارش بازی کودکی‌های گذشته، عروسک‌بازی و بازی‌های سنتی بود و خبری از تبلت و فضاهای مجازی نبود. کودک که بودیم بازیگوشی می‌کردیم و حال گوشی‌بازی؛ در ظاهر قضیه جا به جایی دو کلمه به چشم می‌خورد و در عمق ماجرا دنیایی از بی‌تفاوتی‌ها، آسیب‌ها و فاصله و … رقم خورده است و زندگی افراد و افکار و نگرش‌هایشان خواسته یا نا خواسته تحت‌تاثیر تکنولوژی‌های ارتباطی مدرن قرار گرفته و به‌عنوان بخش طبیعی از زندگی انسان‌ها روی کار آمده است.

در واقع تکنولوژی‌های مدرن همانند چاقوی دولبه هستند که به‌رغم مزایایی که دارند، مخرب هستند و افراد در دنیای مجازی به‌دنبال هویت‌بخشی هستند که در دنیای واقعی به چنین هویتی نمی‌توانند دست پیدا کنند.

کاهش تعاملات فرد به فرد یا رو در رو، افزایش شدید احساس نیاز به توجه، منحرف شدن افراد از توجه به اهداف زندگی واقعی، افزایش خطر ابتلا به افسردگی، از بین رفتن خلاقیت افراد، به خطر انداختن حریم خصوصی افراد و بسیاری موارد دیگر تنها بخشی از جنبه ها و اثرات مخرب استفاده بی ضابطه و کنترل نشده از شبکه های مجازی است.