آزادسازی خرمشهر یکی از مهمترین فتوح سپاهیان ایران در دوران دفاع مقدس است که از همان سالهای ابتدایی سعی شد بخش های مختلف هنری هر کدام بنا به طبع و سلیقه خود از این واقعه عظیم ترسیم هنری کردند.

مستند، سینما، تئاتر، تئاتر خیابانی، شعر، هنرهای تجسمی همه این بخش های مختلف برنامه هایی برای این روز تدارک دیدند که بعضی از این برنامه‌ها دارای نوآوری هستند و در سالهای اخیر تولید شدند اما بعضی همچنان برنامه های کلیشه و تکراری درباره این فتح عظیم دفاع مقدس هستند.

این گزارش اشاره ای دارد به تولیدات فرهنگی که پیرامون این واقعه مهم تاریخی در حوزه های مختلف هنری ساخته شد. بعضی از این برنامه های فرهنگی مختص امسال بودند اما در زمینه های دیگر متاسفانه فعالیت جدی نشد و هرساله همان آثار سالهای پیش بازتولید می شود.

تئاتر مطابق همیشه از تمامی فعالیت های هنری حضور کم فروغ تری در این عرصه دارد. به جز تئاتر مقاومت که توسط هنرمندانی جنوبی برگزار می شود اتفاق جدیدی در این عرصه به وقوع نپیوسته است.

کورشاوی رئیس انجمن نمایش خرمشهر نیز که از اعضای برگزار کننده این تئاتر است از شرایط موجود و سطح حمایت وزارت ارشاد دل خوشی ندارد.

وی در این رابطه می گوید: شهر خرمشهر پای ثابت جشنواره‌ها است و تئاتری‌ها استان خرمشهر بسیار فعال هستند اما توجهی در شان این فعال بودن به تئاتریی‌ها خرمشهر نمی‌شود.

داور بخش خیابانی جشنواره تئاتر فتح خرمشهر تاکید کرد: تئاتر باید به اندازه‌ای درآمدزا باشد و ارشاد باید به تبع این حضور گرم هنرمندان تئاتر خرمشهر، امکانات سخت افزاری را بهبود بخشد و به وضعیت سالنهای تئاتری رسیدگی کند.

هجدهمین جشنواره ملی تئاتر مقاومت – فتح خرمشهر از ۳۰ ادیبهشت ماه الی ۳ خرداد ماه به دبیری همایون قنواتی در خرمشهر و آبادان برگزار می‌شود.

سینما نیز از عرصه هایی است که متاسفانه فعالیت درخور توجهی در این رابطه طی سال های گذشته نداشته است. «بلمی به سوی ساحل» ساخته رسول ملاقلی‌پور، «سرزمین خورشید»، «کیمیا» و «دوئل» هر سه به کارگردانی احمدرضا درویش نیم نگاهی به ماجرای خرمشهر دارند. محمدحسین لطیفی در «روز سوم» به نسبت دیگر فیلم‌ها روایت کامل‌تری از اشغال شهر ارائه می‌کند و «کودک و فرشته» مسعود نقاشی روایتی از ماجرای شهر است و قصه «عصر روز دهم» که ابتدا قرار بود زنده یاد ملاقلی‌پور آن را بسازد و در ادامه مجتبی راعی ساخت، از اشغال خرمشهر آغاز می‌شود و مسعود کیمیایی در «دندان مار» اشاره‌ای به جنگ‌زدگان خرمشهری دارد و «حریم مهرورزی» ناصر غلامرضایی هم که در روزهای جنگ ساخته شد، از آزادسازی خرمشهر می‌گوید.

در چند سال گذشته خبر از ساخت فیلم سینمایی دا با محوریت قرار دادن خاطرات سیده زهرا حسینی به کارگردانی همایون اسعدیان بود که هنوز در این باره فیلمی به مرحله پیش تولید نرسید.

خبرهایی نیز از ساخت فیلم شهید حسین قجه ای یکی از فرماندهان لشکر ۲۷ محمدرسول الله که وظیفه آزاد سازی جاده مهم خرمشهر-آبادان را برعهده داشت توسط ابراهیم حاتمی کیا منتشر شد که ساخت این فیلم نیز در مرحله ی ابهام قرار دارد.

از زمان روی کار آمدن دولت جدید هیچ برنامه و حتی طرح سینمایی درباره فتح خرمشهر از بنیادهای سینمایی وابسته به ارشاد نظیر بنیاد سینمایی فارابی و یا مرکز گسترش سینمای تجربی و مستند به مرحله پیش تولید نرسیده است. گویی نوع نگاه مقاومت که در پس آزاد سازی خرمشهر وجود دارد چندان به مذاق مدیران سینمایی خوش نمی آید.

در بخش سریال، اوضاع در چند سال گذشته شرایط رو به سامان تری داشت. می توان از سریال خاک سرخ حاتمی کیا به عنوان مهم ترین اثر تولید شده در این باره نام برد که کماکان گوشه هایی از آن و به خصوص آهنگ فوق العاده آن که یک ملودی ساخته بر پایه مداحی”ممد نبودی ببینی” است در لابلای برنامه های ویژه سیما درباره فتح خرمشهر پخش می شود.

“گل های گرمسیری” اثر علیرضا عسگرپور نیز از سریال های مهمی است که در این باره ساخته شده است. این سریال  روایتی دراماتیک از قصه انقلاب و جنگ را به تصویر می‌کشد . تعطیلی دانشگاه ها قبل از شروع جنگ تحمیلی باعث پراکنده شدن تعدادی از دانشجویان می شود. در این میان ناهید و رسول که قصد ازدواج با هم را دارند با شروع جنگ از هم جدا می شوند و رسول برای دفاع از وطنش عازم زادگاهش خرمشهر می شود و ناهید برای یافتن او موانع زیادی را پشت سر می گذارد. رسیدن این دو به هم مشکلات جدیدتری را بوجود می آورد.

اما قسمت آخر سریال فاخر “در چشم باد” نیز به موضوع فتح خرمشهر می پردازد که تصویری دراماتیک و شبه شاهنامه ای از این فتح را نشان می دهد.

هر چند سریال های ساخته شده در سیما درباره خرمشهر از وضع مطلوبی برخوردار بودند اما حدود هفت سال از آخرین اثر با کیفیت درباره خرمشهر می گذرد و چند سالی هست یک اثر جدید با نگاهی متفاوت درباره این فتح ساخته نشده است.

اما امسال اهالی شعر درباره فتح خرمشهر دست پر بودند. ترانگیزان هفتم که با محوریت خرمشهر برگزار می شود، میزبان شاعرانی است که قرار است آثار خود را با موضوع ایستادگی و مقاومت مردم این شهر در مقابل تجاوز دشمن بعثی بخوانند. در این برنامه که به دبیری بهمن ساکی، شاعر خوزستانی کشورمان برگزار می شود، قاسم آهنین جان، علیرضا شکرریز، سعید باجوند، جمال نصاری، فردین کوراوند، داوودرضا کاظمی، مسعود ضرغامیان حضور خواهند داشت.

بهروز جلالی، معاون اجرایی و اداری مالی بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان که خود متولد خوزستان و از جمله شاعرانِ خطه جنوب کشور محسوب می شود نیز در این جلسه حضور داشته و شعرخوانی خواهد کرد.

در آخر ادای دین موسیقی به خرمشهر کماکان محدود به سمفونی خرمشهر اثر مجید انتظامی است و گروه های دیگر همخوانی و ارکستر های بزرگ ایرانی در این باره اثر قابل توجهی را ارائه ندادند.