یکی از ابزارهای ارتباطی مبتنی بر اینترنت که به سادگی بر روی تلفن‌های همراه نصب می‌شود، نرم افزار مشهور “وایبر” است که این روزها کاربران زیادی در جهان و البته ایران بدست آورده است.

تیم سازنده این شبکه اجتماعی موبایل اخیراً اعلام کرده که تعداد حساب‌های کاربری فعال در وایبر به بیش از ۶۰۸ میلیون مورد رسیده است!

اما امنیت این شبکه اجتماعی محبوب، تا چه میزان می‌تواند آسیب پذیر باشد؟

ماهیت ابزارهای ارتباطی موبایل، همگانی (Public) بودن آن‌هاست. قطعاً  بیشتر کاربرانی که از وایبر، واتس آپ، لاین، وی چت و دیگر برنامه‌ها استفاده می‌کنند، حریم بسیار خصوصی ندارند، هر چند شاید ارتباط‌های محرمانه ای هم داشته باشند که ترجیح می‌دهند محرمانه باقی بماند.

ذخیره، پردازش یا  افشای محتویات اطلاعاتی مبادله شده کاربران، به هیچ وجه مشکل اصلی امنیتی در شبکه‌های اجتماعی موبایل، محسوب نمی‌شود.

آنچه کارشناسان امنیتی را نگران می‌کند، همان قوانین و توافقنامه‌های اولیه استفاده از این برنامه‌هاست که در هنگام نصب، توسط خود کاربران تأیید می‌شود! عنوان کرده مثلاً برای استفاده از “وایبر” چاره ای ندارید جز این که موارد زیر را تأیید کنید:

  • دسترسی و حتی امکان تغییر اطلاعات شخصی شما توسط “وایبر”، این اطلاعات شامل فهرست تماس‌های خصوصی، تاریخچه مکالمات ورودی یا خروجی، فهرست تماس تمامی‌افراد، اطلاع از روند فعالیت‌های اجتماعی شما و برخی موارد دیگر است.
  • دسترسی “وایبر” به خدماتی که می‌توانند برای شما هزینه بر باشند؛ شامل برقراری تماس، ارسال پیامک، خدمات اینترنت همراه، ارسال پیام‌های چند رسانه ای
  • دسترسی این نرم افزار به اطلاعات جغرافیایی و مکانی شما از طریق اینترنت یا جی پی اس
  • دسترسی و ایجاد تغییر در پیام‌های متنی و چندرسانه ای ورودی و خروجی
  • دسترسی کامل “وایبر” به ارتباط اینترنت موبایل و امکان استفاده از بلوتوث و سایر قابلیت‌های ارتباطی موبایل
  • دسترسی کامل به حساب‌های کاربری شما، امکان ایجاد، حذف یا استفاده دلخواه از حساب‌های کاربری
  • دسترسی و امکان ویرایش محتویات اطلاعاتی ذخیره شده در تلفن همراه شما
  • دسترسی به وضعیت عملیاتی و اطلاعات شناسایی تلفن همراه شما
  • کنترل بخش‌های سخت افزاری سیستم؛ شامل تنظیمات صدا و تصویر
  • دسترسی نامحدود به  ابزارهای مختلف تلفن‌های همراه شامل بلوتوث، اینترنت همراه، صفحه نمایش فعال یا غیر فعال موبایل، نمایش هشدارهای مبتنی بر سیستم عامل، تغییر وضعیت عملیاتی تلفن همراه، تغییر تنظیمات سیستمی‌تلفن همراه، کنترل و حتی بستن برنامه‌های درحال اجرا ، دسترسی به تنظیمات همگام سازی میان حساب‌های مختلف
  • دسترسی ترافیک ورودی و خروجی از طریق اینترنت و شبکه، دریافت آزادانه اطلاعات از اینترنت و شبکه؛ دسترسی به سیستم مالی Google Play از طریق تلفن همراه شما
  • دسترسی به تنظیمات تمامی‌سرویس‌های Google در تلفن‌های همراه، هر چند به گفته مدیر اجرایی “وایبر”، این دسترسی‌ها به دلیل اطلاع از مشکلات فنی و بهبود خدمات ارتباطی مشترکین انجام می‌گیرد!

جالب است بدانیم که وایبر توسط یک تیم اسرائیلی طراحی و تولید شده که مدت‌ها در بخش‌های نظامی‌این کشور فعالیت داشته است. رهبر این تیم حرفه ای، تالمون مارکو” هنوز هم مدیریت اجرایی شرکت Viber Media را در دست دارد. شبکه‌های اجتماعی اینترنتی iMesh و Bandoo که در گذشته موفقیت نسبی در جذب کاربران داشتند نیز توسط “تالمون مارکو” طراحی شدند.

بعدها شرکت “وایبر مدیا” به دلیل آنچه توجیه اقتصادی و ارزان بودن نیروی کار خوانده شد، سازمان مرکزی خود را از اسراییل به کشور بلاروس منتقل کرد و به قیمت ۹۰۰ میلیون دلار توسط یک شرکت ژاپنی به نام Rakuten خریداری شد.

واقعیت تلخ دنیای اینترنت به گونه‌ایست که هرچه میزان محبوبیت و توزیع یک نرم افزار در شبکه گسترده جهانی بیشتر شود، خطر انتشار آلودگی‌های ویروسی و نفوذ غیر مجاز مجرمان اینترنتی و سوء استفاده از اطلاعات کاربران افزایش می‌یابد و این درست همان علتی است که می‌تواند “وایبر” را از یک ابزار ارتباطی کارآمد به یک سارق بی رحم اطلاعات تبدیل کند.

در مزیت‌ها و منافع “وایبر” یا هر شبکه ارتباطی دیگر، شکی نیست. اما سطح دسترسی این برنامه‌ها آنقدر بالاست که می‌توانند تقریباً همه بخش‌های تلفن همراه ما را کنترل کنند، اطلاعات دلخواه شان را بیرون بکشند و حتی دسترسی خود ما را به بعضی برنامه‌ها و ابزارها قطع کنند!

در نهایت هیچ مدرک روشنی از جاسوسی علنی شبکه‌های ارتباطی موبایل، علیه کاربران در دست نیست اما امکان جاسوسی یا احتمال هر آنچه ما به عنوان نقض حریم خصوصی کاربران اینترنت می‌شناسیم، به شدت وجود دارد.

بنابراین به کاربران “وایبر” توصیه می‌شود که اگر تمام خطرات پیدا و پنهان این ابزار محبوب ارتباطی را به جان می‌خرند، دست کم از انتقال اطلاعات محرمانه و بخصوص تصاویر و فیلم‌های خصوصی پرهیز کنند.