بسمه تعالی

امیرالمؤمنین(علیه السلام): «به خدا سوگند اگر در پیروی از حكومت و امام اخلاص نداشته باشید خدا دولت اسلام را از شما خواهد گرفت كه هرگز به شما باز نخواهد گردانید و در دست دیگران قرار خواهد داد.» (خطبه ۱۶۹ نهج البلاغه)

انقلاب بدون اسلام دركلام زیبا كلام

هنگامی كه با خبر شدیم آقای دكتر صادق زیبا كلام در جشن انقلاب اسلامی شهر رشت شركت می‌نماید بی‌وقفه برنامه غروب سه شنبه یعنی شب ۲۲ بهمن را هماهنگ نمودم تا با جدیدترین تحلیل دكتر زیبا كلام بعنوان استاد بنام درس انقلاب اسلامی در دانشگاههای مختلف تهران، در خصوص پدیده انقلاب اسلامی آشنا شوم. چون به تعبیر استاد شهید مطهری «انقلاب در هر مرحله‌ای نیازمند به یك شعار جدید متناسب با آن مرحله است.» (مطهری،۱۳۹۳،ص۱۰۳)

با كمال تعجب نظریاتی كه در علل انقلاب از نظر ایشان مطرح شد؛ مباحث اقتصادی و توسعه صنعتی و یا سپس شبهه حمایت آمریكا و انگلیس از انقلاب اسلامی كه مبتنی بر توهم شاه پس از پیروزی انقلاب بود. ایجاد شبهات پشت سرهم از سوی آقای دكتر در جشن پیروزی انقلاب اسلامی ادامه داشت تا اینكه به قول خود سؤال اساسی ذهن خود را مطرح نمودند و آن اینكه « دلیل گسست جوانان از انقلاب چیست؟»

باید اعتراف نمایم كه ایشان تمامی نظریات و شبهات بی‌رحمانه‌ای كه به شكل برچسب بر روح و جان انقلاب اسلامی زدند همان حرف‌های كهنه و تكراری سالهای اول انقلاب بوده كه رهبران انقلاب در همان دوران به آن پاسخ گفته‌اند و اگر آقای دكتر و دوستانشان پاسخ‌ها را از یاد برده اند می‌توانند به بیانات امام راحل؛ رهبر كبیر انقلاب اسلامی مراجعه و یا منابع دیگر بویژه كتاب انقلاب اسلامی اثر استاد شهید مطهری بعنوان یكی از رهبران مؤثر و از یاران نزدیك حلقه مدیریتی امام (ره) را مطالعه نمایند.

در نوشتار جاری نیز با عنایت به اینكه امام(ره) تمامی آثار استاد شهید مطهری، حتی دست نوشته‌های ایشان را تأیید نموده‌اند و رهبری معظم انقلاب اسلامی نیز ایشان را ایدئولوگ و آثار ایشان را از مبانی تئوریك انقلاب اسلامی می دانند. بنابراین برآن شدیم با استناد به نظرات استاد شهید به نقد و بررسی برخی نظریات آقای دكتر زیبا كلام در سخنرانی شب ۲۲ بهمن بپردازیم. زیرا به نظر می‌رسد بررسی مستقیم و مطالعه تحلیل رهبران انقلاب اسلامی همه ما را در فهم دقیق از انقلاب اسلامی هدایت خواهد نمود.

در نظریه اول، با اظهارات ایشان مبنی بر نارضایتی مردم بعنوان یكی از مؤلفه‌های سازنده انقلاب اسلامی موافقیم، اما نارضایتی از چه؟ آیا مردم به قول ایشان از روند توسعه اقتصادی و صنعتی شاه ناراضی بودند؟ آیا این نارضایتی اقتصادی، عنصر سازنده انقلاب اسلامی بوده است؟

استاد شهید مطهری می‌فرماید:

« در همان حال كه انقلاب معنوی و سیاسی بود، انقلاب مادی و اقتصادی هم بود. یعنی حریت، آزادی، عدالت، نبودن تبعیض‌های اجتماعی و شكاف‌های طبقاتی در متن تعلیمات اسلامی است. یعنی آن دو بعد دیگر بیرون از اسلام نیست. راز موفقیت این نهضت این است كه آن دو بعد دیگر هم رنگ اسلامی به خود گرفت… جنبه‌های آزادی‌خواهانه هم رنگ اسلامی به خود گرفت.» (همان، ص۶۸)

نكته بعدی؛ مفهوم مطالبات مدنی و بویژه آزادی است كه آقای دكتر به حق اشاره نمودند اما احساس می‌كنیم مفهوم آزادی در دیدگاه ایشان و رهبران انقلاب اسلامی متفاوت است. نارضایتی مردم بعنوان یكی از اركان سازنده انقلاب اسلامی، شامل؛ نارضایتی از اختناق حاكم، وابستگی، عدم استقلال، تحقیر، عقب ماندگی، خودكم بینی، استعمار، استثمار، فساد درباریان و البته به قول آقای دكتر نارضایتی از عدم آزادی بیان و انتخابات‌های غیرآزاد فرمایشی بود.

در پاسخ به ایجاد شبهه‌ی آقای دكتر مبنی بر آزادی بیان و انتخابات آزاد و كنایه به وضعیت موجود در انقلاب اسلامی باید عرض نماییم كه؛ اولا همین حضور آقای دكتر زیباكلام كه حدأقل در دهه اخیر نه تنها هیچ گونه موضعی در حمایت و پشتیبانی از انقلاب اسلامی نگرفته‌اند بلكه دچار تطور فكری و مواضع نقدانقلابی شده‌اند را بعنوان سخنران ویژه جشن پیروزی انقلاب اسلامی دعوت می كنند. این امر نشانه آزادی بیان برای ایشان و دوستان ایشان می‌باشد.

دیگری؛ (امیدوارم كه این نكته به گوش شان برسد) آقای دكتر زیبا كلام آیا در ایالات متحده كه منتهی آمال و آرزوی مدعیان دموكراسی و لیبرال مسلكان است،‌ چنین آزادی و امكانی وجود دارد كه برای انتخابات ریاست جمهوری به فرد یا حزبی اجازه كاندیدا شدن داده شود كه مهمترین شعار او مذاكره با ایران یا یكی از دشمنان آمریكا باشد؟ اما به بركت انقلاب اسلامی، این سطح آزادی فكری و سیاسی برای مردم فراهم است تا در سایه انقلاب اسلامی، برخی افراد كاندیدای ریاست جمهوری شده‌اند كه محوری‌ترین شعارشان مذاكره با امریكاست. امریكایی كه به تعبیر رهبر كبیر انقلاب اسلامی؛ شیطان بزرگ است. بنابراین همه چیز در انقلاب اسلامی به ظرفیت فكری مردم سپرده می‌شود. آیا امریكا و غرب اجازه و فرصت چنین كاری را به فضای سیاسی جامعه خود می‌دهد؟ آیا لیبرال دموكراسی توانسته چنین گامی در راستای مردم سالاری بردارد؟

اما در مبحث دیگر، آیا باید مصاحبه شاه دیكتاتور ایران را مبتنی بر دست داشتن امریكا و انگلیس در انقلاب اسلامی، به قول ایشان دارای استدلال تلقی كنیم و یا اینكه بارها و بارها اعلام مواضع علنی ضد استكباری امام راحل (ره) در قبل و بعد از انقلاب اسلامی را استناد كنیم؟ البته به قول ایشان كه امام در دوجین مصاحبه‌ای كه با مطبوعات در فرانسه داشتند، اصلا حرف ضد امریكایی و ضداسرائیلی نزده‌اند! اما این استاد باتجربه‌ی درس انقلاب اسلامی در دانشگاه، گویا مخالفت‌های امام با كاپیتولاسیون و هشدارهای امام(ره) به شاه در رابطه با اسرائیل را به فراموشی سپرده‌‌اند.

البته در جواب شبهه ایشان؛ به نظر می‌رسد دلیل اینكه شاه امریكا و انگلیس را متهم به دست داشتن در انقلاب اسلامی می‌دانست؛ نارضایتی شدید او از آنها در دفاع از تاج و تختش پس از فرار از كشور بود. شاه نیز مانند سایر دیكتاتورهای تحت الحمایه‌ی غرب خیال می‌كرد و متوقع بود كه در صورت بروز ناامنی و بحران برای سلطنتش، حامیان امریكایی و انگلیسی، منافع خود را به خطر انداخته و اولویت اول خود را، حفاظت از تاج و تخت شاهنشاه آریامهر انتخاب خواهند نمود.

آقای دكتر؛ اگر به عناصر سازنده انقلاب اسلامی بصورت جامع نگاه كنیم،‌ در كنار مؤلفه مردم، عنصر دین بعنوان منبع آگاهی بخش و همچنین نهاد رهبری نباید نادیده انگاشته شود. گویا استاد درس انقلاب اسلامی در تحلیل خود از انقلاب اسلامی در جشن پیروزی آن، هیچ جایگاهی برای مؤلفه‌های مهم مزبور قائل نیست. گویا ایشان به انقلاب، بدون اسلام می‌نگرند، بطوریكه در بین صحبت‌های خود حتی از تلفظ «انقلاب اسلامی» اجتناب ورزیده و فقط به واژه «انقلاب» بسنده می‌نمودند.

اما به تعبیر استاد شهید مطهری:

  • « بذر انقلاب در اسلام وجود دارد… انقلاب اسلامی یعنی راهی كه هدف، اسلام و ارزشهای اسلامی است. انقلاب و مبارزه برای برقراری ارزشهای اسلامی است.» (همان، ص ۹۲)
  • « روح نهضت را اسلام تشكیل می‌داد.» (همان، ص ۷۶)
  • « این اسلامی بودن این نهضت بود كه همه را در یك مسیر و در یك صف قرار داد… اسلامی بودن این نهضت، همه را در یك حركت هماهنگ قرار داد. » (همان، ص ۷۰)
  • حتی این اسلام است كه به نارضایتی‌ها، عدالت‌خواهی‌ها و یا مطالبات مدنی از قبیل آزادی را كه آقای دكتر اشاره نمودند، جهت می‌دهد. باز هم به تعبیر استاد شهید:
  • «مردم برای اولین بار احساس كردند كه آزادی یك موضوع سیاسی نیست ، یك موضوع اسلامی است ، یك نفر مسلمان باید آزاد زیست كند و باید آزادی‌خواه باشد.»(همان ، ص۸۸)
  • « نهضت ما واقعا یك نهضت اسلامی بود ، نهضت عدالت‌خواهانه بود ولی عدالت را در سایه اسلام می‌خواست. نهضت آزادی خواهانه بود. آزادی را در سایه اسلام‌ می خواست، نهضت استقلال طلبی بود. استقلال را در سایه اسلام می‌خواست. همه چیز را در سایه اسلام می‌خواست.» (همان ، ص ۸۹)
  • آقای دكتر ؛ حتی اشاره‌ای نیز به عنصر رهبری در تحلیل انقلاب اسلامی ایران نكردید، به تعبیر استاد شهید: «یكی از راههای شناختن یك انقلاب و یك نهضت كیفیت رهبری آن است. ببینیم این نهضت چگونه و از چه مسیری رهبری شده است.» (همان، ص ۸۵)
  • «ایشان(رهبری) با ظلم مبارزه كردند ولی همان مبارزه با ظلم را با معیارهای اسلامی مطرح كردند كه یك مسلمان نباید زیر بار ظلم برود. مبارزه با ظلم را در زیر پرچم اسلام انجام دادند ، مبارزه با اختناق را در زیر پرچم اسلام انجام دادند.» (همان، ص ۸۷)

آقای دكتر؛ وقتی كه شما در جمع كسانی كه پیروزی انقلاب اسلامی را جشن گرفته‌اند ، یكی از مبتذل‌ترین تحلیل‌های وارده بر حوزه انقلاب اسلامی همراه با شبهات تكراری فراوان را مطرح می‌نمایید و به حذف مؤلفه‌های اساسی در اركان انقلاب اسلامی یعنی دین و رهبری می‌پردازید. برای سالیان درازی كه در كسوت استادی در دانشگاههای تهران درس انقلاب اسلامی را تدریس نموده‌اید نگران‌می‌شویم. یعنی بیش از سه دهه با حقوق و امكانات انقلاب اسلامی فرصتی فراهم شد تا اساتیدی مانند شما در ذهن جوانان دانشجو با تحلیل‌های اینچنینی شبهه ایجاد نموده و یا اساسا موجب درك نادرست از حقیقت انقلاب اسلامی شوند.

اكنون كه به پایان نوشته جاری رسیده‌ایم، به نظر می رسد بتوانیم پاسخگوی آن سؤال اساسی‌تان باشیم. « دلیل گسست جوانان از انقلاب اسلامی چیست؟» البته جوانانی كه مد نظر شماست، احتمالا جوانانی هستند كه از اساتیدی مانند شما بهره می‌برند. همچنانكه خودتان هم اشاره نمودید، مانند دختر خودتان؛ مریم زیباكلام.

آقای دكتر عموم جوانانی كه انقلاب اسلامی را ندیده‌اند نیازمند درك صحیح، فهم روشن، تبیین، تحلیل و تعلیل دقیق و بی طرفانه از انقلاب اسلامی می باشند نه اینكه از انقلاب اسلامی تفسیر به رأی نموده و مفادی از عوامل آن را بیان كنیم كه با مواضع صریح رهبران انقلاب اسلامی در تضاد است. وقتی كه جوانی ، انقلاب اسلامی و امام(ره) را درك نكرده و بستر آگاهی و شناختش با تحلیل‌های تحریف شده و جهت‌دار جنابعالی همراه با تعداد كثیری از شبهات ذهنی شكل می‌گیرد. وقتی كه جوانان در انقلاب اسلامی در جلسات اینچنینی ازشما درس انقلاب می گیرند آن هم بدون اینكه عناصر سازنده و مؤلفه‌های اساسی انقلاب اسلامی از قبیل دین ، مردم و رهبری موضوعیت داشته و شناسانده شود و صرفا با یك نگاه اقتصادی به انقلاب بزرگ اسلامی و با یك دوجین شبهه افكنی با استناد به مواضع سیاسی شاه مخلوع به سخنرانی در جشن پیروزی انقلاب اسلامی حضور یابید.

بدیهی است كه علل گسست برخی از جوانان در ایران از انقلاب اسلامی ، ناشی از عدم درك صحیح و تحلیل مناسب از انقلاب اسلامی است. آقای دكتر، صادقانه بگوییم، حضرتعالی و تمامی افراد در كسوت شما ، كه تاكنون وظیفه تفهیم انقلاب اسلامی را به نسل جوان داشته‌اید، موفق نبوده‌اید. زمانی كه نه تنها در كلاس‌های درس دانشگاه، بلكه در جشن پیروزی انقلاب اسلامی بجای آگاهی بخشی در حوزه انقلاب اسلامی به ترویج شبهات میان عامه مردم و جوانان می‌پردازید؛ موجب بروز گسست برخی از جوانان از مفاهیم انقلاب اسلامی می‌شوید.

مجتبی قنبردوست

«والسلام علی من اتبع الهدی»

منبع: مطهری، مرتضی(۱۳۹۳)، آینده انقلاب اسلامی ، چاپ چهل و یكم ، انتشارات صدرا.